Шымкентте қоршаған ортаны қорғау және атмосфералық ауаның сапасын жақсарту мәселелеріне арналған кеңес өтті. Жиынға қала әкімі Ғабит Сыздықбеков төрағалық етті. Кездесуде мегаполистегі экологиялық жағдай, өнеркәсіптік кәсіпорындар мен автокөліктерден шығатын зиянды заттардың қоршаған ортаға әсері, сондай-ақ экологиялық заңнама талаптарының орындалуы кеңінен талқыланды.
Кеңеске аудан әкімдері, қалалық басқармалар мен аумақтық департаменттердің басшылары, мемлекеттік органдардың және кәсіпорындардың өкілдері, қоғамдық белсенділер мен бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдері қатысты. Бұл экологиялық мәселелердің бірнеше бағыт бойынша қатар қаралып, жауапты құрылымдардың атқарып жатқан жұмыстары мен алдағы міндеттердің саралануына мүмкіндік берді.
Жиында Шымкент қаласы бойынша Экология департаментінің басшысы Ермахан Қозыбаев қаладағы қоршаған ортаға әсер ететін негізгі факторлар және жүргізіліп жатқан бақылау жұмыстары туралы баяндады.
Қазіргі таңда Шымкентте қоршаған ортаға әсер ету деңгейі бойынша I санатқа жататын 43 кәсіпорын бар. Сонымен қатар II санаттағы 146, III санаттағы 477 және IV санаттағы 368 кәсіпорын тіркелген. Кәсіпорындардың санаттарға бөлінуі олардың қоршаған ортаға әсер ету деңгейіне байланысты жүргізіледі.
Өнеркәсіптік кәсіпорындардың қызметі қаланың экономикалық дамуы үшін маңызды болғанымен, өндірістік процестер кезінде қоршаған ортаға түсетін жүктемені бақылау қажеттілігі де артып отыр. Осыған байланысты экологиялық талаптардың сақталуы, өндірістік шығарындылардың белгіленген нормалардан аспауы және табиғатты қорғау шараларының орындалуы тұрақты назарда болуы тиіс.
Атмосфералық ауаның жағдайына әсер ететін факторлардың бірі – стационарлық көздерден шығатын зиянды заттар. Департамент мәліметінше, 2023-2026 жылдар аралығында стационарлық көздерден шығатын шығарындылар көлемі 31,6 мың тоннадан 47,08 мың тоннаға дейін өскен.
Бұл көрсеткіштің өзгеруіне өнеркәсіп саласының дамуы, жаңа индустриялық аймақтардың пайда болуы және қаладағы көлік санының артуы сияқты факторлар әсер етіп отырғаны айтылды. Шымкенттің ірі мегаполис ретінде дамуы өндірістік және көлік инфрақұрылымының кеңеюімен қатар жүріп жатқандықтан, атмосфералық ауа сапасын бақылаудың маңызы да арта түседі.
Қаладағы экологиялық ахуалға әсер ететін тағы бір маңызды фактор – автокөліктерден шығатын зиянды заттар. Қазіргі таңда Шымкентте 438 мыңнан астам көлік тіркелген. Оның ішінде 152 мыңнан астам жеңіл автокөлік 20 жылдан астам уақыт бойы пайдаланылып келеді.
Автокөлік санының көп болуы және олардың бір бөлігінің ұзақ уақыт пайдаланылуы қоршаған ортаға түсетін жүктемеге әсер ететін факторлардың бірі ретінде қарастырылып отыр. Осыған байланысты автокөліктерден шығатын зиянды заттардың көлемін бақылау жұмыстары жүргізілуде.
Экология департаменті полиция органдарымен бірлесіп, көлік құралдарынан шығатын зиянды заттарды тексеру бойынша рейдтік іс-шаралар ұйымдастырып келеді. Тексеру барысында белгіленген экологиялық талаптардың сақталуына назар аударылады. Заң бұзушылықтар анықталған жағдайда тиісті әкімшілік шаралар қолданылады.
Қала әкімі Ғабит Сыздықбеков автокөліктерден шығатын зиянды заттарға бақылау жүргізу бағытындағы жұмыстарды жалғастыруды тапсырды. Бұл бағыттағы рейдтік шаралардың тұрақты жүргізілуі көлік құралдарының техникалық жағдайына және олардың қоршаған ортаға әсеріне бақылауды күшейтуге бағытталған.
Өнеркәсіптік кәсіпорындардың экологиялық талаптарды сақтауына қатысты да бірқатар шаралар қабылдануда. Экология департаменті биыл өнеркәсіптік нысандарға қатысты 37 тексеру жүргізген. Тексеру қорытындысы бойынша 37 нұсқама беріліп, 64 әкімшілік іс қозғалған.
Әкімшілік шаралардың жалпы сомасы 505,921 миллион теңгені құраған. Оның ішінде 281,1 миллион теңгесі мемлекет кірісіне өндірілген. Бұл көрсеткіш экологиялық заңнама талаптарын бұзған кәсіпорындарға қатысты құқықтық шаралардың қолданылып отырғанын көрсетеді.
Анықталған заң бұзушылықтардың ішінде ауыр сипаттағы жағдайлар бойынша материалдар сот органдарына жолданған. Сот шешімдері негізінде бірқатар кәсіпорынның қызметі уақытша тоқтатылған.
Өнеркәсіптік нысандарға бақылау жүргізудің негізгі мақсаты – экологиялық талаптардың орындалуын қамтамасыз ету және қоршаған ортаға келетін ықтимал зиянды азайту. Бұл ретте тек заң бұзушылықтарды анықтау емес, кәсіпорындардың табиғатты қорғау шараларын сақтауына жағдай жасау да маңызды.
Шымкенттің экологиялық жағдайын жақсарту мәселесі қаланың әлеуметтік және экономикалық дамуымен тығыз байланысты. Өндіріс орындарының көбеюі мен көлік инфрақұрылымының кеңеюі қаланың экономикалық әлеуетін арттырғанымен, қоршаған ортаға түсетін жүктемені де көбейтеді.
Сондықтан экологиялық талаптарды сақтау, атмосфералық ауаға шығарылатын зиянды заттарды бақылау және көлік құралдарының қоршаған ортаға әсерін азайту бағытындағы жұмыстарды жүйелі жүргізу қажет.
Кеңес барысында экологиялық мәселелердің бірнеше бағыты қатар қарастырылды. Оның ішінде өнеркәсіптік кәсіпорындардың қызметі, стационарлық көздерден шығатын шығарындылар, автокөліктердің қоршаған ортаға әсері және экологиялық заңнама талаптарының орындалуы бар.
Қаладағы кәсіпорындардың экологиялық санаттары бойынша көрсеткіштер де өндірістік сектордың ауқымын аңғартады. I санаттағы 43 кәсіпорыннан бастап IV санаттағы 368 нысанға дейін әртүрлі деңгейдегі өндірістік объектілер бақылау жүйесіне қамтылған.
Экологиялық бақылаудың тиімділігі тек тексерулер санымен емес, анықталған заң бұзушылықтарды жою және олардың қайталануына жол бермеу жұмыстарымен де байланысты. Осыған орай берілген нұсқамалардың орындалуын бақылау және кәсіпорындардың экологиялық талаптарға сәйкес жұмыс істеуін қамтамасыз ету маңызды.
Автокөліктерге қатысты жүргізілетін рейдтер де осы жүйенің бір бөлігі. Көлік құралдарынан шығатын зиянды заттардың мөлшерін бақылау арқылы экологиялық талаптарға сәйкес келмейтін жағдайларды анықтауға мүмкіндік бар.
Мегаполистегі көлік санының 438 мыңнан асуы бұл бағыттағы бақылаудың өзектілігін көрсетеді. Әсіресе 20 жылдан астам уақыт пайдаланылып келе жатқан 152 мыңнан астам жеңіл автокөлікке қатысты техникалық және экологиялық талаптардың сақталуы назарда болуы қажет.
Жалпы, Шымкентте қоршаған ортаны қорғауға бағытталған жұмыстар бірнеше деңгейде жүзеге асырылып жатыр. Өнеркәсіптік нысандарға тексеру жүргізу, заң бұзушылықтар бойынша әкімшілік шаралар қолдану, автокөліктерден шығатын зиянды заттарды бақылау және экологиялық талаптардың сақталуын қадағалау – осы бағыттағы негізгі жұмыстардың қатарында.
Қалада өндіріс көлемі мен көлік санының артуы экологиялық қауіпсіздік мәселесін тұрақты бақылауда ұстауды талап етеді. Осыған байланысты мемлекеттік органдар, кәсіпорындар және қоғам өкілдерінің өзара іс-қимылы маңызды.
Өңірдегі экологиялық ахуалды жақсарту бір ғана органның міндеті емес. Кәсіпорындардың белгіленген талаптарды орындауы, автокөлік иелерінің көлік құралдарын тиісті техникалық жағдайда ұстауы және тұрғындардың экологиялық мәдениетін қалыптастыруы қоршаған ортаны қорғау ісіне әсер етеді.
Шымкентте өткен кеңесте көтерілген мәселелер осы бағыттағы жұмыстарды одан әрі жүйелеуге бағытталды. Атмосфералық ауаның сапасын бақылау, өндірістік шығарындыларды азайту және көлік құралдарынан бөлінетін зиянды заттарды тексеру жұмыстары жалғаса бермек.
Экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету қаланың тұрақты дамуының маңызды шарттарының бірі болып отыр. Сондықтан өндіріс пен инфрақұрылымның дамуымен қатар, қоршаған ортаны қорғауға бағытталған шараларды күшейту Шымкенттің алдағы дамуындағы өзекті міндеттердің бірі болып қала береді.
