Шымкенттің экономикалық дамуы жаңа өндірістер мен инвестициялық жобаларды жүзеге асырумен ғана емес, сонымен қатар инженерлік және көлік инфрақұрылымын жүйелі түрде жаңғыртумен тығыз байланысты. Кез келген өндірістің тұрақты жұмыс істеуі үшін сапалы электр энергиясы, су, жылу, газ және кәріз жүйелері қажет. Осыған байланысты қалада соңғы жылдары инфрақұрылымдық желілерді жаңарту, жаңа инженерлік коммуникациялар тарту және көлік қатынасын жақсарту бағытында ауқымды жұмыстар атқарылып келеді.
Бүгінде Шымкент тұрғындары ауыз сумен, ыстық сумен және электр энергиясымен толық қамтылған. Қаладағы табиғи газбен қамту деңгейі 98 пайызға жетті. Ал кәріз жүйесімен қамту көрсеткіші 70 пайыздан асты. Бұл көрсеткіштер тұрғындардың күнделікті өміріне қажетті базалық инфрақұрылымның қалыптасып келе жатқанын көрсетеді.
Инженерлік инфрақұрылымды дамыту қала экономикасы үшін де маңызды. Себебі жаңа кәсіпорындарды іске қосу немесе қолданыстағы өндірістердің қуатын арттыру үшін инженерлік желілердің өткізу мүмкіндігі жеткілікті болуы қажет. Осы бағытта қалада су, жылу және электр желілерін жаңарту жұмыстары жүргізілуде.
Соңғы жылдары 33 шақырым су құбыры және 50 шақырым жылу желісі жаңартылды. Бұл жұмыстар инженерлік коммуникациялардың тұрақты жұмыс істеуін қамтамасыз етуге және желілердің техникалық жағдайын жақсартуға бағытталған. Сонымен қатар қалада шамамен 600 трансформаторлық станция орнатылып, 1000 шақырымға жуық электр желісі тартылды.
Электр энергетикасы инфрақұрылымын дамыту өндірістік және әлеуметтік нысандардың тұрақты жұмыс істеуі үшін қажет. Қаланың аумағы кеңейіп, жаңа тұрғын үйлер мен өндірістік нысандар бой көтерген сайын электр энергиясына деген сұраныс та арта түседі. Осыған байланысты жаңа желілер мен трансформаторлық станциялардың салынуы электрмен қамту жүйесінің мүмкіндігін кеңейтуге бағытталған.
Су және жылу желілерін жаңарту да қала үшін маңызды міндеттердің бірі. Инженерлік желілердің тозуы коммуналдық қызметтердің сапасына әсер етуі мүмкін. Сондықтан қолданыстағы желілерді кезең-кезеңімен жаңарту тұрғындарға көрсетілетін қызметтердің тұрақтылығын арттыруға мүмкіндік береді.
Табиғи газбен қамту деңгейінің 98 пайызға жетуі де қаланың инженерлік инфрақұрылымындағы маңызды көрсеткіштердің бірі. Газдандырудың кеңеюі тұрғындардың тұрмыстық жағдайын жақсартумен қатар, жаңа нысандардың инженерлік инфрақұрылымға қосылуына мүмкіндік береді.
Экономикалық дамудың тағы бір маңызды құрамдас бөлігі — көлік инфрақұрылымы. Шымкентте соңғы жылдары автомобиль жолдарын жөндеу және қайта жаңғырту бойынша ауқымды жұмыстар жүргізілді. Жалпы, 1500 шақырымнан астам жол жөнделді.
Жол инфрақұрылымының жақсаруы тұрғындардың күнделікті қатынауына ғана емес, қаланың экономикалық байланыстарына да әсер етеді. Өндірістік кәсіпорындар үшін шикізат пен дайын өнімді тасымалдау, логистикалық бағыттарды дамыту және қала мен елді мекендер арасындағы байланысты қамтамасыз ету сапалы жол желісіне тікелей байланысты.
Осы бағытта қалада ірі жолайрықтар мен көлік нысандары пайдалануға беріліп, бірқатар стратегиялық жобалар іске асырылуда. Олардың қатарында Бәйдібек би–Қ.Төлеметов жолайрығы, К.Тіленшин көшесіндегі өткел және Д.Қонаев даңғылы мен А-2 транзиттік жолын реконструкциялау жобалары бар.
Ірі көлік жобаларының жүзеге асуы қаланың көлік өткізу мүмкіндігін арттыруға және негізгі магистральдардағы қозғалысты ұйымдастыруды жетілдіруге бағытталған. Әсіресе қаланың қарқынды дамып келе жатқан аумақтарында көлік инфрақұрылымын алдын ала дамыту маңызды.
Көлік желісін жаңғырту Шымкенттің логистикалық әлеуетін арттыруға да мүмкіндік береді. Қала географиялық орналасуы жағынан маңызды көлік бағыттарының тоғысында орналасқандықтан, автомобиль жолдарының сапасы тауар айналымы мен жүк тасымалы үшін де маңызды фактор болып табылады.
Инфрақұрылымдық жобалар экономикалық өсіммен қатар әлеуметтік саланың дамуына да негіз болады. Қала тұрғындарының өмір сапасы білім беру, денсаулық сақтау, спорт және қоғамдық кеңістіктердің қолжетімділігімен тікелей байланысты. Осы бағыттарда да Шымкентте соңғы жылдары бірқатар жаңа нысандар іске қосылды.
Білім беру саласында соңғы үш жылда 60 жаңа мектеп ашылды. Бұл жаңа білім беру орындарына деген қажеттілікті өтеуге бағытталған маңызды қадамдардың бірі. Сонымен қатар үш ауысымды және апатты мектептер мәселесін шешуге бағытталған жұмыстар жүргізілді.
Мектептердің салынуы қаладағы демографиялық және аумақтық өзгерістерді ескеруге мүмкіндік береді. Жаңа тұрғын аудандардың пайда болуы оқушы санының артуына әсер ететіндіктен, білім беру инфрақұрылымын қатар дамыту қажет. Жаңа мектептердің ашылуы балалардың білім алуына қажетті жағдайды жақсартуға бағытталған.
Денсаулық сақтау саласында да жаңа нысандар іске қосылды. Соңғы жылдары қалада 13 медициналық нысан пайдалануға берілді. Сонымен қатар жедел медициналық көмек көрсету жүйесінің материалдық-техникалық базасын күшейту мақсатында автопарк 65 көлікпен толықтырылды.
Медициналық инфрақұрылымның дамуы тұрғындарға медициналық қызметтердің қолжетімділігін арттыруға бағытталған. Әсіресе халық саны өсіп келе жатқан аудандарда медициналық нысандардың болуы тұрғындарға қажетті қызметтерді тұрғылықты жеріне жақын алуға мүмкіндік береді.
Спорт инфрақұрылымы да қаланың әлеуметтік даму бағыттарының бірі ретінде қалыптасып келеді. Шымкентте екі модульдік спорт кешені және 75 спорт алаңы салынды. Мұндай нысандар тұрғындарды бұқаралық спортқа тартуға, балалар мен жастардың спортпен тұрақты айналысуына жағдай жасауға мүмкіндік береді.
Қаланың әлеуметтік инфрақұрылымын дамыту қоғамдық кеңістіктерді көбейтумен де жалғасып отыр. Бір жыл ішінде қалада 45 жаңа гүлзар, саябақ және қоғамдық кеңістік ашылды. Нәтижесінде олардың жалпы саны 90-ға жетті.
Қоғамдық кеңістіктер қаланың сәулеттік және әлеуметтік ортасын қалыптастыруда маңызды рөл атқарады. Гүлзарлар, саябақтар мен абаттандырылған аумақтар тұрғындардың демалуына, серуендеуіне және бос уақытын өткізуіне мүмкіндік береді. Сонымен қатар мұндай кеңістіктер қаланың жалпы көрінісін жақсартуға бағытталған.
Экологиялық бағыттағы жобалардың бірі — бұрынғы қоқыс полигонының аумағында 45 гектар жерге «Экопарк» салынуы. Бұл аумақтың жаңа қоғамдық кеңістікке айналуы қаланың бос жатқан немесе бұрын басқа мақсатта пайдаланылған аумақтарын қайта игеруге мүмкіндік береді.
Сонымен қатар Қошқар-Ата өзенінің 6,9 шақырым жағалауы абаттандырылды. Өзен жағалауын ретке келтіру қалалық ортаны жақсартумен қатар, тұрғындар үшін жаңа демалыс орындарын қалыптастыруға бағытталған.
Инфрақұрылымның дамуы мен экономикалық өсім бір-бірімен өзара байланысты. Жаңа кәсіпорындар мен тұрғын үй кешендерін салу үшін инженерлік желілер қажет болса, олардың жұмыс істеуі үшін сапалы жолдар, әлеуметтік нысандар және қоғамдық кеңістіктер керек. Сондықтан қаланың экономикалық дамуы тек инвестиция көлемімен емес, сол инвестицияларды тиімді пайдалануға мүмкіндік беретін инфрақұрылымның жағдайымен де өлшенеді.
Алдағы кезеңдегі негізгі міндеттердің бірі — инвестиция көлемін арттырумен қатар, оның тиімділігін күшейту. Жаңа өндірістердің технологиялық деңгейін көтеру, жоғары өнімді жұмыс орындарын көбейту және шағын және орта бизнестің ірі жобалардың айналасында дамуына жағдай жасау маңызды.
Ірі өндіріс орындарының іске қосылуы айналасында шағын және орта кәсіпкерлік субъектілерінің пайда болуына мүмкіндік береді. Олар логистика, қызмет көрсету, қосалқы өндіріс, жөндеу және басқа да бағыттарда жұмыс істей алады. Осылайша бір инвестициялық жобаның айналасында бірнеше экономикалық қызмет түрі қалыптасуы мүмкін.
Технологиялық жаңғыру да экономикалық дамудың маңызды бағыты болып отыр. Заманауи технологияларды енгізу өндіріс тиімділігін арттыруға, еңбек өнімділігін көтеруге және жаңа мамандықтарға деген сұранысты қалыптастыруға ықпал етеді. Сондықтан инвестиция тарту барысында жобалардың технологиялық мазмұны мен олардың ұзақ мерзімді әсері де маңызды.
Инфрақұрылымдық жобалардың жүзеге асуы Шымкенттің экономикалық орталық ретіндегі рөлін күшейтуге бағытталған. Инженерлік желілердің кеңеюі, жолдардың жаңаруы, әлеуметтік нысандардың көбеюі және қоғамдық кеңістіктердің дамуы қаланың өмір сүру және бизнес жүргізу жағдайларын жақсартуға мүмкіндік береді.
Бүгінде Шымкент инвестиция тартатын қаладан өндіріс, технология және логистика тоғысқан экономикалық орталыққа айналу кезеңінде. Бұл процесте өнеркәсіп пен инвестиция ғана емес, инженерлік, көлік және әлеуметтік инфрақұрылымның дамуы да маңызды орын алады.
Жалпы алғанда, Шымкенттегі инфрақұрылымды жаңғырту жұмыстары қаланың ұзақ мерзімді экономикалық дамуына қажетті негіз қалыптастыруға бағытталған. Су, жылу, электр және газ желілерін дамыту, жолдарды жаңарту, жаңа мектептер мен медициналық нысандар салу, спорттық және қоғамдық кеңістіктерді көбейту — өзара байланысты бағыттар.
Экономикалық өсімнің тұрақтылығы үшін өндірістік жобалар мен инфрақұрылым қатар дамуы қажет. Осы бағыттағы жұмыстар жалғаса отырып, жаңа инвестицияларды қабылдауға дайын өндірістік және қалалық орта қалыптастыруға мүмкіндік береді. Ал әлеуметтік инфрақұрылымның дамуы экономикалық өзгерістердің қала тұрғындарының өмір сапасына әсер етуіне жағдай жасайды.
Осылайша, Шымкенттің қазіргі даму кезеңінде инфрақұрылым экономикалық өсімнің негізгі тіректерінің біріне айналып отыр. Өнеркәсіп, инвестиция, көлік, инженерлік желілер және әлеуметтік сала өзара сабақтасып дамыған жағдайда, қаланың ұзақ мерзімді экономикалық әлеуетін кеңейтуге қажетті жағдай қалыптасады.
