Шымкенттің ірі аудандарының бірі – Абай ауданында тұрғындарға қолайлы орта қалыптастыруға бағытталған жұмыстар жыл санап ауқымын кеңейтіп келеді. Халық саны 269 мыңнан асатын, 27 елді мекенді қамтитын аумақта әлеуметтік нысандардың, жолдардың, инженерлік желілердің және қоғамдық кеңістіктердің жағдайын жақсарту қаланың жалпы даму қарқынымен қатар жүріп жатыр. Биылғы сегіз айдың қорытындысы көрсеткендей, ауданның абаттандырылуы тек сыртқы көріністі жақсартумен шектелмей, тұрғындардың күнделікті өміріне тікелей әсер ететін инфрақұрылымдық мәселелерді шешуге бағытталған.
Абай ауданында 55 мыңнан астам жеке тұрғын үй мен 350 көпқабатты үй орналасқан. Аудан аумағын 1274 көше мен 230 әлеуметтік нысан қамтиды. Ауыз су, электр энергиясы және табиғи газбен қамту көрсеткіші жалпы алғанда 100 пайызға жеткізілгенімен, қала шетінің қарқынды дамуы жаңа міндеттерді алға шығарып отыр. Әсіресе жаңа құрылыс аумақтарында инженерлік желілерді толық жеткізу, жолдарды жақсарту және қоғамдық кеңістіктерді көбейту қажеттілігі сақталуда.
Ауданның қазіргі дамуында абаттандыруға бөлінетін қаржының көлемі де маңызды рөл атқарады. Биыл Абай ауданы әкімінің аппаратына 8,1 млрд теңге қаралған. Оның 2,9 млрд теңгесі елді мекендерді абаттандыруға бағытталса, 4,6 млрд теңге «Абай» коммуналдық мемлекеттік мекемесінің бюджетіне тиесілі. Бұл қаражаттың негізгі бөлігі тұрғындардың қауіпсіздігі мен жайлылығын арттыруға арналған жобаларға жұмсалуда.
Соңғы жылдары аудан тұрғындары үшін көшелерді жарықтандыру мәселесі айтарлықтай өзгерді. Бұған дейін жарықтандырылған көшелердің үлесі өте төмен деңгейде болған. 2024 жылға дейін небәрі 193 көше жарықтандырылып, бұл жалпы көшелердің 15,1 пайызын құраған. Қазір бұл көрсеткіш 100 пайызға жеткізілді. 1081 көшенің жарықтандырылуы кешкі және түнгі уақытта тұрғындардың қауіпсіздігін қамтамасыз етуге, қоғамдық кеңістіктерді тиімді пайдалануға және ауданның сәулеттік келбетін жақсартуға мүмкіндік беріп отыр.
Дегенмен жарықтандыру жүйесінің толық орнатылуы оның техникалық мәселелері аяқталды дегенді білдірмейді. Қайнарбұлақ тұрғын алабы, Қатынкөпір, Ынтымақ және Ынтымақ-2 шағынаудандарындағы 13 көшеде жарықтандыру бағаналарын жаңарту қажеттілігі бар. Яғни инфрақұрылымды қалыптастырумен қатар, оны тұрақты күтіп ұстау мен жаңғырту да маңызды міндет болып отыр.
Жол инфрақұрылымында да оң өзгерістер байқалады. Аудан аумағындағы 1274 көшенің жалпы ұзындығы 1080 шақырым болса, оның 1207 көшесі немесе 1054,7 шақырымы асфальтталған. Бұл – 95,4 пайыздық көрсеткіш. Қалған көшелерді де асфальттау жұмыстары кезең-кезеңімен жүргізілуде. Бұған дейін қолайсыз ауа райы мен кейбір жаңа құрылыс аумақтарындағы халық санының жеткіліксіз шоғырлануы жұмыстардың толық аяқталуына әсер еткен. Қазір қалған көшелердің бір бөлігінде асфальт төсеу басталып, барлық көшені сапалы жолмен қамту мақсаты қойылып отыр.
Тұрғындардың күнделікті қозғалысына әсер ететін тағы бір маңызды бағыт – жаяу жүргіншілер инфрақұрылымы. Ауданда 35 көшеге аяқжол салу жоспарланып, жалпы ұзындығы 44,5 шақырым болатын жұмыстар толық аяқталған. Бұл әсіресе тұрғын үйлер шоғырланған және әлеуметтік нысандар орналасқан аумақтар үшін маңызды. Себебі сапалы аяқжолдың болуы адамдардың қауіпсіз қозғалысын қамтамасыз етіп қана қоймай, көлік пен жаяу жүргінші ағынын дұрыс ұйымдастыруға мүмкіндік береді.
Абаттандыру жұмыстарының ауқымы спорттық және балалар алаңдарын салу арқылы да көрініс тауып отыр. Биыл ауданда 15 әмбебап алаңша салынуда. Бұл жобаларға 938,1 млн теңге қаралған. Сонымен бірге Ақжайық пен Бозарық шағынаудандарында екі ашық спорт алаңы бой көтеруде. Мұндай нысандардың көбеюі тұрғындардың бос уақытын тиімді өткізуіне, балалар мен жастардың спортпен айналысуына мүмкіндік береді.
Қоғамдық кеңістіктерді дамытуда гүлзарлардың орны да ерекше. Бозарық, Жаңа Тұрлан, Асар-2 және Достық аумақтарында бес гүлзар салуға 566,6 млн теңге бағытталған. Қаланың шеткері аудандарында мұндай қоғамдық орындардың пайда болуы тұрғындардың демалысына жағдай жасап қана қоймай, ауданның эстетикалық келбетін өзгертуге ықпал етеді.
Бұл жұмыстардың бір бөлігі «Халық қатысатын бюджет» жобасы арқылы жүзеге асуда. Биыл осы жобаға 1,5288 млрд теңге қаралған. Оның ерекшелігі – тұрғындардың өздері ұсынған бастамалардың негізінде нысандарды абаттандыруға мүмкіндік берілуі. Жоспар бойынша 15 ойын алаңы, екі спорт алаңы және бес гүлзар салу көзделген. Қазірдің өзінде тоғыз ойын алаңы мен екі гүлзар пайдалануға берілген. Қалған нысандар бойынша құрылыс жұмыстары жалғасып, оларды қазан айының соңына дейін аяқтау жоспарланып отыр.
Ауданның көркін арттыру тек жаңа нысандар салумен шектелмейді. Қолданыстағы тұрғын үйлердің аумағын күтіп ұстау, аулаларды жарықтандыру және ғимараттардың сыртқы келбетін жақсарту да назарда. Мәселен, Ақжайық шағынауданындағы 18 көпқабатты тұрғын үйдің ауласына жарықтандыру жүйесі орнатылды. Сонымен қатар Асар шағынауданындағы Жейхун көшесінің бойындағы 30 көпқабатты тұрғын үйдің қасбеттеріне жарықтандыру жұмыстары жүргізілді. Мұндай жобалар тұрғындардың қауіпсіздігін күшейтумен бірге, ауданның түнгі келбетін де жақсартады.
Абай ауданындағы өзгерістердің тағы бір маңызды бөлігі – жылу маусымына дайындық. Ауданда 350 көпқабатты тұрғын үй бар, оның 162-сі орталықтандырылған жылу жүйесіне қосылған. Қазіргі таңда осы үйлердің 99-ында сығымдау жұмыстары жүргізіліп, дайындық актілері тиісті мекемелерге тапсырылған. Қалған үйлердің техникалық дайындығы да кезең-кезеңімен тексерілуде. Жылу жүйелеріне қызмет көрсету үшін тоғыз сервистік мекеме жұмыс істейді.
Әлеуметтік нысандардың қысқа дайындығы да назардан тыс қалған жоқ. Аудандағы 32 мектеп, тоғыз балабақша және 13 медициналық ұйым жылыту маусымына дайындалуда. Нысандардың әртүрлі отын түрлерімен қамтамасыз етілуі олардың жылу жүйесінің ерекшелігіне байланысты ұйымдастырылған. Бұл жерде басты талап – қыс мезгілінде әлеуметтік нысандардың үздіксіз жұмыс істеуін қамтамасыз ету.
Инженерлік инфрақұрылымда шешімін күткен мәселелер де бар. Мәселен, Жиделі шағынауданындағы 15 тұрғын үй мен 400 учаске, Ақжайықтағы 30 үй және Нұршуақтағы 200 үй газ желісіне қосылмаған. Бұл аумақтарға инженерлік желілерді жеткізу үшін жобалау-сметалық құжаттар әзірленіп, мемлекеттік сараптама жүргізілуде. Яғни ауданның негізгі инфрақұрылымдық көрсеткіштері жоғары болғанымен, жаңа құрылыс аумақтарының пайда болуы инженерлік желілерді үнемі кеңейтіп отыруды талап етеді.
Абаттандырудың маңызды бөлігі – тазалық мәдениеті. Осы бағытта аудан аумағында «Таза Қазақстан» акциясы аясындағы жұмыстар тұрақты сипат алған. Жыл басынан бері 31 сенбілік ұйымдастырылып, оған тұрғындар, кәсіпкерлер, мемлекеттік мекеме қызметкерлері, еріктілер мен бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдерін қоса алғанда, шамамен 50 мың адам қатысты. Көшелер мен аулалар тазаланып, қоғамдық орындар ретке келтірілді.
Мұндай шаралардың тұрақты өткізілуі абаттандыру жұмыстарының тек бюджет есебінен жүргізілетін коммуналдық міндет емес екенін көрсетеді. Қаланың тазалығы мен көркі тұрғындардың өз жауапкершілігіне де тікелей байланысты. Осы тұрғыдан алғанда, сенбіліктердің апта сайын ұйымдастырылуы экологиялық мәдениетті қалыптастыруға және қоғамдық кеңістіктерге ұқыпты қарау дағдысын орнықтыруға ықпал етеді.
Жалпы, Абай ауданындағы қазіргі жұмыстарды бірнеше бағыттың өзара сабақтастығы ретінде бағалауға болады. Жол салу, көшелерді жарықтандыру, аяқжолдарды көбейту, аула мен қоғамдық кеңістіктерді абаттандыру, спорттық және балалар алаңдарын салу, жылу жүйелерін дайындау және тазалықты сақтау – барлығы бір мақсатқа, яғни тұрғындардың өмір сүру сапасын арттыруға бағытталған.
Аудан көлемінің үлкендігі мен халық санының көптігі мұндағы инфрақұрылымдық міндеттердің де ауқымды екенін көрсетеді. Сондықтан қол жеткізілген нәтижелермен қатар, жаңа құрылыс аумақтарына инженерлік желілер тарту, қалған жолдарды асфальттау, жарықтандыру жүйелерін жаңарту және салынған нысандарды тұрақты күтіп ұстау мәселелері алдағы кезеңнің негізгі міндеттері болып қала береді.
Абай ауданындағы абаттандырудың басты көрсеткіші – жаңа нысандардың саны ғана емес, олардың тұрғындардың күнделікті өміріне қаншалықты қолайлылық әкелетіні. Осы тұрғыдан алғанда, соңғы жылдардағы өзгерістер ауданның инфрақұрылымдық келбетін біртіндеп жаңартып, қауіпсіз әрі жайлы орта қалыптастыруға бағытталған жүйелі жұмыстың бар екенін аңғартады.
