Қазақтың ән өнерінде өзіндік қолтаңбасын қалдырған көрнекті композитор, Қазақстанның халық әртісі, «қазақ вальсінің королі» атанған Шәмші Қалдаяқовтың шығармашылығы – ұлттық мәдениеттің ажырамас бөлігі. Сазгердің туған күніне орай Шымкент қаласындағы «Шәмші әлемі» гүлзарында тағзым рәсімі өтіп, өнер иесінің рухына құрмет көрсетілді.

Тағылымды шараға Шымкент қаласы әкімінің орынбасары Сәрсен Құранбек, қалалық ардагерлер кеңесінің төрағасы Кенжехан Төлебаев бастаған зиялы қауым өкілдері, ардагерлер мен қала тұрғындары қатысты. Жиынға қатысушылар композитордың ескерткішіне гүл шоқтарын қойып, қазақ музыкасының дамуына өлшеусіз үлес қосқан тұлғаның рухына тағзым етті.

Шәмші Қалдаяқовтың қазақ өнеріндегі орны оның жазған әндерінің санымен ғана өлшенбейді. Оның шығармашылығы ұлттық музыканың табиғи болмысын сақтай отырып, оған жаңа тыныс әкелуімен ерекшеленеді. Сазгер қарапайым халықтың күнделікті сезімін, туған жерге деген сүйіспеншілігін, елге деген сағынышын және адам арасындағы мөлдір қарым-қатынасты әуезді ән арқылы жеткізе білді.

Композитордың шығармалары бірнеше буынның рухани жадында сақталып келеді. Бұл – Шәмші әндерінің белгілі бір кезеңнің мәдени құбылысы болып қалмай, уақыт талабына бейімделіп, жаңа тыңдарман үшін де маңызын жоғалтпағанын көрсетеді. Оның әндерін үлкендер де, жастар да орындап, әр кезең өз үнімен қайта жаңғыртып келеді. Демек, сазгер мұрасы бір ғана тарихи дәуірмен шектелмей, ұрпақтар арасындағы рухани байланысты жалғастыратын мәдени құндылыққа айналған.

Шәмші шығармашылығының тағы бір ерекшелігі – ұлттық әуен мен адам сезімін табиғи сабақтастыра білуінде. Оның әндерінен қазақ даласының кең тынысы, туған жердің қадірі, махаббат пен сағыныш, елдік рух пен азаматтық сезім аңғарылады. Сондықтан сазгердің туындылары тыңдарманға тек музыкалық шығарма ретінде емес, белгілі бір көңіл күй мен рухани ойды жеткізетін өнер туындысы ретінде әсер етеді.

Бүгінде Шәмші Қалдаяқовтың есімін ұлықтау тек ескерткішіне гүл қою немесе мерейтойлық шара өткізумен шектелмеуі тиіс. Ұлы композитордың мұрасын кейінгі ұрпаққа жеткізу, оның шығармаларын насихаттау, жастарды ұлттық өнерге қызықтыру – мәдени сабақтастықты сақтаудың маңызды жолы. Осы тұрғыдан алғанда, Шымкенттегі «Шәмші әлемі» сияқты мәдени кеңістіктердің маңызы ерекше. Мұндай орындар қала тұрғындары мен қонақтарына композитордың шығармашылық әлемімен жақынырақ танысуға мүмкіндік береді.

Шәмші Қалдаяқовтың әндері уақыт өткен сайын жаңаша қырынан қабылдана береді. Себебі оның шығармаларында адамзатқа ортақ сезімдермен қатар, қазаққа тән ұлттық мінез бен рухани болмыс терең көрініс тапқан. Әуеннің қарапайым әрі есте қаларлық болуы да сазгер шығармаларының халық арасында кең таралуына ықпал етті.

Бүгінгі тағзым рәсімі – біртуар композитордың есімін еске алудың ғана емес, ұлттық өнердің қадірін бағалаудың да белгісі. Шәмші мұрасы арқылы кейінгі буын қазақ музыкасының тарихын, ұлттық өнердің қалыптасу жолын және халықтың рухани әлемін тани алады.

Өнердің өміршеңдігі – оның халық жадында сақталуымен өлшенеді. Ал Шәмші Қалдаяқовтың әндері ондаған жыл өтсе де ел аузынан түспей, сахнада орындалып, жаңа буынның орындауында қайта жаңғырып келеді. Бұл – композитор шығармашылығының уақыт сынынан өткенінің айқын көрінісі.

Шәмші әндері халықпен бірге жасай берсе, оның рухани мұрасы да ұмытылмайды. Сондықтан сазгердің есімін ұлықтау – өткенге тағзым ғана емес, ұлттық өнердің келешегіне құрмет көрсету.