Шымкент қаласының әлеуметтік-экономикалық дамуына бағытталған жұмыстарды қаржыландыруда бюджет көлемінің ұлғаюы маңызды факторлардың бірі саналады. Қалалық мәслихаттың кезектен тыс отыз сегізінші сессиясында 2026–2028 жылдарға арналған шаһар бюджеті нақтыланып, қаржы көлемі 868 миллиард теңгеден 893 миллиард теңгеге дейін артты. Яғни бюджетке қосымша 25 миллиард теңгеге жуық қаражат қарастырылды.
Бюджетті нақтылау – тек кіріс пен шығыс көлемін өзгерту емес, қаланың даму басымдықтарын қайта саралап, қолда бар қаражатты неғұрлым қажетті салаларға бағыттау мүмкіндігі. Әсіресе халқы жыл сайын өсіп, жаңа шағынаудандар қалыптасып жатқан Шымкент үшін әлеуметтік нысандардың құрылысы, инженерлік инфрақұрылым, тұрғын үй, жол және коммуналдық шаруашылық мәселелері тұрақты қаржыландыруды қажет етеді.
Қалалық мәслихаттың кезектен тыс сессиясында күн тәртібіне алты мәселе шығарылып, олардың барлығы депутаттар тарапынан қолдау тапты. Бюджетке енгізілетін өзгерістер бұған дейін мәслихаттың тұрақты комиссияларының бірлескен отырыстарында талқыланып, ұсыныстар мен ескертулер ескерілген. Бұл қаржылық шешімдердің алдын ала сараланып, депутаттар тарапынан жан-жақты қаралғанын көрсетеді.
Экономика және бюджеттік жоспарлау басқармасы ұсынған мәліметке сәйкес, нақтыланған бюджет көлемі қаланың алдағы кезеңдегі міндеттерін орындауға қосымша мүмкіндік береді. Қаражаттың ең қажетті бағыттарға жұмсалуы, ең алдымен, тұрғындардың күнделікті өміріне әсер ететін мәселелерді кезең-кезеңімен шешуге ықпал етуі тиіс.
Шымкент үшін мұндай қаржылық мүмкіндіктің маңызы ерекше. Себебі мегаполис мәртебесіне ие қалада халық санының артуы әлеуметтік инфрақұрылымға деген сұранысты да көбейтеді. Жаңа тұрғын үй массивтері пайда болған сайын мектеп, балабақша, жол, қоғамдық көлік, су, кәріз және жылу жүйелерін дамыту қажеттілігі туындайды. Сондықтан бюджет көлемінің өсуі қаланың тек бүгінгі мәселелерін шешуге емес, болашақтағы қажеттіліктерін алдын ала ескеруге мүмкіндік береді.
Сессия барысында толық аяқталып, пайдалануға берілетін құрылыс нысандарының тізбесі де бекітілді. Бұл бағыттың маңызы – құрылыс жобаларын жеке-жеке емес, жобалау кезеңінен бастап нысанды пайдалануға беруге дейінгі тұтас процесс ретінде қарастыруында. Құрылыс жұмыстарының уақытылы аяқталуы бюджет қаражатының тиімді жұмсалуымен қатар, тұрғындардың жаңа әлеуметтік және инженерлік нысандарды тезірек пайдалануына жол ашады.
Қаладағы құрылыс көлемінің артуы өз кезегінде инфрақұрылымдық жоспарлауға да жоғары талап қояды. Жаңа нысан салу жеткіліксіз, оның айналасындағы жол, инженерлік желілер, абаттандыру және басқа да қажетті инфрақұрылым қатар дамуы қажет. Осы тұрғыдан алғанда, бюджет қаражатын жоспарлау кезінде қаланың аумақтық дамуы мен тұрғындардың нақты сұранысын ескеру маңызды.
Сессияда қаралған мәселелердің қатарында «Шымкент қаласының құрметті азаматы» атағын беру қағидаларын бекіту де бар. Бұл шешім қаланың қоғамдық өміріне, әлеуметтік-экономикалық және мәдени дамуына елеулі үлес қосқан азаматтарды мойындаудың институционалдық негізін қалыптастырады. Мұндай атақ тек марапат емес, қалаға қызмет етудің қоғамдық маңызын айқындайтын белгі ретінде де қарастырылады.
Сонымен бірге мәслихат аппаратының жұмысына қатысты құжаттарға өзгерістер енгізілді. Бұл жергілікті өкілді органның қызметін ұйымдастыру мен басқару тетіктерін жетілдіруге бағытталған.
Жалпы, мәслихат сессиясында қабылданған шешімдерді бір-бірінен бөлек қарастыруға болмайды. Бюджетті нақтылау, құрылыс нысандарының тізімін бекіту, жергілікті басқару жүйесіне өзгерістер енгізу – барлығы қаланың даму процесінің өзара байланысты элементтері.
Қала әкімі Ғабит Сыздықбеков сессия қорытындысында мәслихат депутаттарымен бірлескен жұмыстың маңызын атап өтті. Бұл ретте жергілікті атқарушы және өкілді органдардың өзара байланысы қаланың даму жоспарларын іске асыруда шешуші рөл атқарады. Себебі бюджет қаражатын бөлу мен оның тиімді пайдаланылуын бақылау – ортақ жауапкершілікті талап ететін процесс.
Қаржы көлемінің 868 миллиард теңгеден 893 миллиард теңгеге дейін ұлғаюы Шымкенттің даму мүмкіндіктерін кеңейткенімен, негізгі мәселе қаражаттың көлемінде ғана емес, оның нәтижелілігінде. Әрбір бөлінген теңге нақты әлеуметтік немесе экономикалық нәтиже беруі тиіс. Тұрғын үшін бұл – сапалы жол, қолжетімді инфрақұрылым, жаңа әлеуметтік нысан, жайлы орта және көрсетілетін мемлекеттік қызметтердің тиімділігі арқылы сезілуі қажет.
Осы тұрғыдан алғанда, нақтыланған бюджет Шымкенттің өсіп келе жатқан қажеттіліктеріне бейімделудің бір кезеңі деуге болады. Алдағы міндет – ұлғайтылған қаржылық мүмкіндікті тиімді пайдаланып, қала тұрғындарының өмір сапасына тікелей әсер ететін жобаларды уақытында әрі сапалы жүзеге асыру.
Шымкенттің мегаполис ретінде орнығу кезеңінде бюджет саясатының әр шешімі қаланың келешегіне ықпал етеді. Сондықтан қаржыны жоспарлау, құрылыс жұмыстарын бақылау және даму басымдықтарын дұрыс айқындау қатар жүруі қажет. Сонда ғана бюджет көлемінің өсуі нақты нәтижеге айналып, шаһардың тұрақты дамуына серпін бере алады.
