Пәтер сатып алдыңыз ба, үй мұра болып қалдыма, әлде жер телімін рәсімдеп жатырсыз ба? Шартжасасу әлі меншік иесі болдыңыз дегендібілдірмейді. Құқық мемлекеттік тіркеуден кейінғана туады. 2026 жылы бұл саладағы заңнама мен тарифтер өзгерді, сондықтан тәртіпті қайта қарапшыққан жөн.
Тіркеу не үшін керек?
Мүлікке құқық «Жылжымайтын мүліккеқұқықтарды мемлекеттік тіркеу туралы» 2007 жылғы 26 шілдедегі №310-III Заңына сәйкестіркеледі. Тіркеу болмаса, құқық заң жүзіндерасталмайды. Мұндай мүлікті сату, кепілге қоюнемесе мұраға қалдыру қиындайды.
Қайда және қалай өтініш беруге болады?
Үш жол бар:
— «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттіккорпорациясы (ХҚКО);
— eGov.kz порталы (ЭЦҚ немесе QR арқылыкіру қажет);
— нотариус. Мәміле нотариуста ресімделсе, құжаттарды тіркеуге нотариустың өзі жібереді.
Дайын болғанда хабарлама eGov-тағы жекекабинетке келеді. Сатып алушы үшін мәміле осы сәтте толық аяқталған болып саналады.
Қанша уақыт кетеді?
Заң бойынша тіркеу өтініш түскен сәттенбастап үш жұмыс күні ішінде жүргізіледі. Жеделдетілген тәртіпте, өтініш берушініңқалауымен, тіркеу келесі жұмыс күніненкешіктірілмей жасалады.
Қанша тұрады?
Шығын айлық есептік көрсеткішке (АЕК) байланысты. 2026 жылы АЕК — 4325 теңге. Пәтернемесе жеке үй сатып алушы 1304 теңгемемлекеттік баж төлейді. Бұған нотариус қызметіқосылады. Туыс емес жеке тұлғалар арасындағысатып алу-сату шартын ресімдеу 12 АЕК, яғни 51 900 теңге тұрады. Ипотека алушылар үшін ол 4 АЕК. Нақты сома нысанға және тараптарғабайланысты, сондықтан алдын ала нотариустансұрап алыңыз.
Қандай да бір үзіліс болды ма?
Иә. 2026 жылғы 23 қазан 19:00-ден 27 қазан00:00-ге дейін Бірыңғай мемлекеттікжылжымайтын мүлік кадастры жаңа QazTRF-23 координаттар жүйесіне көшірілді. Осығанбайланысты құқықтарды тіркеу бойынша өтініштіқабылдау уақытша тоқтатылды. Қазір қызметтерқалпына келген болуы тиіс, бірақ құжат тапсыраралдында порталдағы жағдайды тексеріңіз.
Практикалық кеңестер
1. Алдымен құжаттардың дұрыстығынтексеріңіз. Қате болса, өтініш қайтарылады.
2. Мүлік неке кезінде алынған болса, жұбайдыңкелісімі керек.
3. Сатып алмас бұрын eGov-тан мүліктіңауыртпалығы жоқ екенін көрсететін анықтамаалыңыз.
4. Жеке кабинеттегі хабарламаны күтіңіз. Олкелмей тұрып ақшаны толық төлемеген абзал.
Қорытынды
Шартқа қол қою мен меншік құқығына ие болу — екі бөлек сәт. Екіншісі тіркеуден кейін ғанакеледі. Электрондық қызмет уақыт пен ақшаныүнемдейді, бірақ ол құжаттардың тазалығынтексеруден босатпайды.
Автор: Шымкент қаласы Әділетдепартаментінің Комерциялық емес ұйымдарды тіркеу және тіркеу қызметі саласындағы бөлімінің бас маманы Үсен НұрсұлтанАнарбайұлы
