Шымкентте өскелең ұрпақтың экологиялық сауаттылығын арттыруға бағытталған жұмыстар жалғасып келеді. «Таза Қазақстан» бағдарламасы аясында білім беру ұйымдарында табиғатты қорғау, қоршаған ортаны таза ұстау және экологиялық жауапкершілікті қалыптастыруға арналған түрлі іс-шаралар ұйымдастырылуда. Соның бірі – №140 жалпы орта мектебінде өткен «Таза Қазақстан – таза болашақ» тақырыбындағы экологиялық сабақ.

Арнайы сабақ барысында оқушылар қоршаған ортаны қорғау, ауаның және судың ластануы, қалдықтарды дұрыс басқару және табиғи ресурстарды ұқыпты пайдалану мәселелері бойынша білімдерін толықтырды. Танымдық сабаққа қатысқан оқушылар экологиялық мәселелердің адам өміріне және табиғатқа әсері жөнінде ой бөлісіп, өздерінің ұсыныстарын ортаға салды.

Экологиялық мәдениетті қалыптастыруды мектеп жасынан бастау маңызды. Себебі табиғатқа жанашырлықпен қарау, қоршаған ортаны ластамау, қоқысты белгіленген орынға тастау және ресурстарды үнемдеу сияқты қарапайым дағдылар күнделікті өмірде қалыптасады. Осы тұрғыдан алғанда, мектептердегі арнайы экологиялық сабақтардың тәрбиелік мәні зор.

№140 жалпы орта мектебі директорының тәрбие ісі жөніндегі орынбасары Әлия Бейсенбайқызының айтуынша, білім ордасында оқушылардың экологиялық танымын қалыптастыруға бағытталған ашық сабақтар тұрақты түрде ұйымдастырылады. Мұндай сабақтар оқушыларға қоршаған орта мәселелерін тек теориялық тұрғыдан емес, тәжірибе арқылы түсінуге мүмкіндік береді.

Бүгінгі экологиялық сабақ таңғы ауысымда білім алатын сыныптардың барлығын қамтыды. Сабақ барысында ауаның және судың ластануы, оларды қорғау мен тазалықты сақтау мәселелері қозғалды. Оқушылар экологиялық проблемалардың себептері мен оның алдын алу жолдарын талқылады.

Сабақтың маңызды бөлігінің бірі – оқушылардың практикалық жұмыстары болды. Балалар қоқыс қалдықтарын кәдеге жарату, оларды қайта өңдеу және тұрмыстық қалдықтарды дұрыс сұрыптау бағытындағы өз жобаларын таныстырды.

Қайта өңдеу тақырыбы қазіргі таңда экологиялық мәдениетті қалыптастырудың маңызды бағыттарының бірі болып отыр. Қалдықтарды сұрыптап жинау және қайта өңдеуге жарамды заттарды бөлек жинау табиғи ресурстарды үнемдеуге әрі қоршаған ортаға түсетін жүктемені азайтуға мүмкіндік береді.

Мектепте осы бағытта арнайы үйірменің жұмыс істеуі де оқушылардың экологиялық білімін тәжірибемен ұштастыруға мүмкіндік береді. Үйірме барысында балалар табиғатты қорғауға қатысты түрлі жобалар жасап, қоршаған ортаны таза ұстаудың тиімді жолдарын үйренеді.

Экологиялық сабақтар тек оқушылардың білімін арттырумен шектелмейді. Оның тәрбиелік маңызы да жоғары. Табиғатқа жауапкершілікпен қараған бала өзінің айналасындағы ортаның тазалығына да бейжай қарамайды. Бұл әдеттің отбасы мен қоғамға да оң әсері болуы мүмкін.

Шымкентте экологиялық мәдениетті қалыптастыру бағытындағы жұмыстар білім беру ұйымдарымен қатар, жоғары оқу орындарында да жүргізіледі. Арнайы семинарлар, тренингтер, ашық сабақтар мен экологиялық экскурсиялар ұйымдастырылып, жастардың қоршаған ортаға деген жауапкершілігін арттыруға басымдық берілуде.

Мұндай іс-шаралар барысында жастарға экологиялық мәселелердің қазіргі қоғам үшін маңызы түсіндіріледі. Сонымен бірге табиғатты қорғаудың күнделікті өмірде қолдануға болатын қарапайым тәсілдері көрсетіледі.

Қаланың тазалығын сақтауда жалпықалалық сенбіліктердің де орны ерекше. Мұндай шараларға тұрғындар қатысып, аулалар мен қоғамдық аумақтарды тазартуға үлес қосады. Сенбіліктер адамдарды өз аумағын таза ұстауға ғана емес, қоғамдық ортаға деген ортақ жауапкершілікті сезінуге үйретеді.

Экологиялық мәдениет бір күнде қалыптаспайды. Ол жүйелі түсіндіру жұмыстарын, тәрбиелік шараларды және нақты тәжірибені қажет етеді. Сондықтан мектеп қабырғасындағы экологиялық сабақтар бұл бағыттағы ұзақ мерзімді жұмыстың маңызды бөлігі саналады.

«Таза Қазақстан – таза болашақ» тақырыбындағы сабақтың негізгі мақсаты да – оқушылардың экологиялық сауатын арттырып, қоршаған ортаны қорғауға деген жауапкершілігін қалыптастыру. Сабақ барысында балалар табиғатты қорғау әр адамның күнделікті әрекетінен басталатынын түсінді.

Ауаның тазалығы мен судың сапасы адам денсаулығы мен өмір сүру жағдайына тікелей әсер етеді. Сондықтан бұл табиғи ресурстарды қорғау тек мамандардың немесе мемлекеттік органдардың міндеті емес, қоғамның ортақ жауапкершілігі болып табылады.

Оқушылардың экологиялық жобаларын таныстыруы олардың табиғатты қорғау мәселесіне қызығушылық танытып отырғанын көрсетті. Практикалық жұмыстар арқылы балалар өз идеяларын жүзеге асыруға және экологиялық мәселелердің шешіміне өзіндік үлес қосуға болатынын түсінеді.

Білім беру ұйымдарында осындай сабақтардың тұрақты өтуі экологиялық білімді күнделікті тәрбие үдерісімен байланыстыруға мүмкіндік береді. Оқушылар алған білімдерін мектепте ғана емес, үйде және қоғамдық орындарда да қолдана алады.

«Таза Қазақстан» бағдарламасы аясындағы жұмыстардың маңызды бағыты да – қоғамда тазалық пен экологиялық жауапкершілік мәдениетін қалыптастыру. Бұл ретте мектеп оқушыларының белсенділігі ерекше мәнге ие. Себебі бүгінгі оқушы – ертеңгі қоғам мүшесі.

Қоршаған ортаны қорғау мәселесіне жас ұрпақтың назарын аудару арқылы экологиялық жауапкершілігі жоғары азаматтарды тәрбиелеуге болады. Табиғатты аялау, суды және электр энергиясын үнемдеу, қоқысты сұрыптау, жасыл желекті қорғау сияқты қарапайым әрекеттер үлкен экологиялық мәдениеттің негізін қалыптастырады.

№140 мектепте өткен сабақ осы бағыттағы жұмыстардың бір көрінісі болды. Оқушылар экологиялық мәселелер туралы білім алып қана қоймай, өздерінің практикалық жобаларын ұсынып, табиғатты қорғауға қатысты көзқарастарын білдірді.

Шымкентте білім беру ұйымдарында экологиялық бағыттағы сабақтар мен түрлі іс-шараларды жалғастыру қоршаған ортаны қорғау мәдениетін қалыптастыруға мүмкіндік береді. Мұндай жұмыстардың нәтижесі бірден байқалмауы мүмкін, алайда тұрақты жүргізілген түсіндіру мен тәжірибелік сабақтар оқушылардың күнделікті әдеттеріне әсер етеді.

Таза қала қалыптастыру ең алдымен әр адамның өзінен басталады. Ал экологиялық жауапкершілікті бала кезден қалыптастыру – қоршаған ортаны қорғаудың ұзақ мерзімді негіздерінің бірі.

«Таза Қазақстан – таза болашақ» экологиялық сабағы да осы мақсатқа бағытталды. Оқушылардың белсенді қатысуы, практикалық жобаларды таныстыруы және табиғатты қорғауға қатысты пікір білдіруі экологиялық тәрбиенің мектеп өміріндегі маңызын көрсетті.

Алдағы уақытта да Шымкенттегі білім беру ұйымдарында экологиялық семинарлар, тренингтер, ашық сабақтар мен экскурсияларды ұйымдастыру арқылы жас ұрпақтың табиғатқа деген жауапкершілігін арттыру жұмыстары жалғаса бермек.