Шымкентте экологиялық мәдениетті қалыптастыру және тұрғындардың қоршаған ортаны қорғауға деген жауапкершілігін арттыру бағытындағы жұмыстар жалғасуда. «Заң мен тәртіп» және «Таза Қазақстан» акциялары аясында жастардың қатысуымен «Қалдықсыз қала» тақырыбында тағылымды кездесу ұйымдастырылды.
Ашық форматта өткен жиынға қаланың колледждері мен жоғары оқу орындарының бірінші және екінші курсында білім алып жүрген 70-ке жуық жас қатысты. Кездесу барысында жастарға қоршаған ортаны қорғау, тұрмыстық қалдықтарды дұрыс басқару, экологиялық талаптарды сақтау және табиғаттың ластануының алдын алу мәселелері түсіндірілді.
Шараның басты мақсаты – жастардың экологиялық сауаттылығын арттырумен қатар, олардың қала тазалығына деген жеке жауапкершілігін қалыптастыру. Себебі қоршаған ортаның тазалығы тек коммуналдық қызметтердің немесе мемлекеттік органдардың жұмысына байланысты емес. Қаланың экологиялық жағдайына әр тұрғынның күнделікті әрекеті де әсер етеді.
Кездесу барысында мамандар тұрмыстық қалдықтарды дұрыс басқарудың маңыздылығына тоқталды. Қоқысты белгіленбеген жерге тастау, қалдықтарды тиісті орындарға жеткізбеу немесе заңсыз қоқыс үйінділерін қалыптастыру қоршаған ортаға зиян келтірумен қатар, қолданыстағы заңнамада көзделген жауапкершілікке әкелуі мүмкін.
Жиында заңсыз қоқыс үйінділерімен күрес мәселесіне ерекше назар аударылды. Шымкент қаласы бойынша Экология департаментінің экологиялық реттеу бөлімінің басшысы Баян Тұңгатарованың мәліметінше, жыл басынан бері 37 тексеру жүргізіліп, олардың нәтижесінде 37 нұсқама берілген. Сонымен қатар 64 әкімшілік іс қозғалған.
Құқық бұзушылықтар бойынша салынған айыппұлдардың жалпы көлемі 505 миллион теңгені құраған. Оның 281 миллион теңгесі бюджетке өндірілген.
Бұл көрсеткіштер экологиялық талаптардың сақталуына қатысты бақылау жұмыстарының жүргізіліп жатқанын көрсетеді. Тексеру барысында анықталған заң бұзушылықтар бойынша тиісті нұсқамалар беріліп, заңнамаға сәйкес әкімшілік шаралар қабылданады.
Шымкентте заңсыз қоқыс үйінділерін анықтау және жою жұмыстары да тұрақты жүргізіліп келеді. Жыл басынан бері қала аумағында 20 заңсыз қоқыс үйіндісі анықталған.
Анықталған орындардың ең көп саны Әл-Фараби ауданында тіркелген. Бұл ауданда 11 заңсыз қоқыс үйіндісі анықталса, Абай ауданында 5, Еңбекші ауданында 2 жағдай тіркелген. Аталған аумақтарда қоқыс үйінділерін жою жұмыстарын аудан әкімдіктері жүргізіп жатыр.
Заңсыз қоқыс орындарын жою жұмыстары тек белгілі бір маусыммен шектелмейді. Қоқыс үйінділері анықталған жағдайда оларды тазарту бойынша жұмыстар жыл бойы жүргізіледі. Ал экологиялық талаптардың сақталуын бақылау аясында жауапты тұлғаларға нұсқамалар беріліп, қажет болған жағдайда әкімшілік шаралар қолданылады.
Кездесуде жастарға экологиялық заңнаманың талаптары қарапайым мысалдар арқылы түсіндірілді. Мамандар қоршаған ортаны қорғау нормаларын сақтау әр азаматтың міндеті екенін атап өтті.
Шымкент қаласы прокуратурасының прокуроры Асқар Тұрдымұратов экологиялық талаптарды орындау тек тазалық мәселесімен шектелмейтінін айтты. Оның пікірінше, табиғатқа жауапкершілікпен қарау азаматтардың жалпы құқықтық мәдениетінің бір бөлігі болып саналады.
Экологиялық заңнаманы бұзу белгілі бір жағдайларда жауапкершілікке әкелуі мүмкін. Сондықтан тұрғындардың өз құқықтарымен қатар, қоршаған ортаға қатысты міндеттерін де білуі маңызды. Профилактикалық түсіндіру шаралары осы ақпаратты қоғамға жеткізудің бір тәсілі болып отыр.
Жастармен өткен ашық диалог барысында қатысушылар мамандарға өздерін қызықтырған сұрақтарын қойды. Экологиялық құқық, тұрмыстық қалдықтарды басқару, заңсыз қоқыс орындары және қоршаған ортаны қорғау мәселелері бойынша пікір алмасу жүргізілді.
Мұндай кездесулердің ерекшелігі – жастардың мамандармен тікелей сөйлесіп, өз сұрақтарына нақты жауап алуында. Бұл экологиялық мәселелерді тек теориялық тұрғыдан талқылап қана қоймай, күнделікті өмірдегі нақты жағдайлармен байланыстыруға мүмкіндік береді.
Қалдықтарды дұрыс басқару мәдениетін қалыптастыру да экологиялық сауаттылықтың маңызды бөлігі. Әр азамат қоқысты белгіленген орынға тастау, қоғамдық аумақтарды ластамау және қайта өңдеуге болатын қалдықтарды бөлек жинау арқылы қоршаған ортаны қорғауға үлес қоса алады.
Әсіресе жастар арасында мұндай әдеттерді қалыптастыру маңызды. Өйткені қазіргі студенттер мен колледж жастары – қаланың қоғамдық өміріне белсенді араласатын әлеуметтік топтардың бірі. Олардың экологиялық бастамаларға қатысуы қоғамдағы тазалық мәдениетінің нығаюына ықпал етеді.
«Таза Қазақстан» акциясының негізгі бағыттарының бірі де – тазалықты сақтау мәдениетін қалыптастыру және қоршаған ортаға жауапкершілікпен қарауды насихаттау. Ал «Заң мен тәртіп» қағидаты экологиялық талаптардың заң аясында орындалуына назар аударуға мүмкіндік береді.
Осы екі бағыттың аясында өткізілген «Қалдықсыз қала» кездесуі экологиялық мәдениет пен құқықтық сауаттылықты қатар қалыптастыруға бағытталды. Жастарға табиғатты қорғаудың маңызы ғана емес, экологиялық талаптарды бұзған жағдайда туындайтын жауапкершілік те түсіндірілді.
Қала тазалығының сақталуы тұрғындардың күнделікті мәдениетіне тікелей байланысты. Заңсыз қоқыс үйінділерінің пайда болуы көбіне қалдықтарды белгіленбеген жерге тастау сияқты әрекеттерден туындайды. Сондықтан мәселені тек қоқыс пайда болғаннан кейін жоюмен шектелмей, оның алдын алу маңызды.
Бұл ретте ақпараттық-түсіндіру жұмыстарының рөлі ерекше. Тұрғындар заң талаптарын және қоршаған ортаға келтірілетін зиянды жақсы білген сайын, экологиялық жауапкершілік те арта түседі.
Шымкентте жүргізіліп жатқан бақылау және профилактикалық жұмыстар осы міндеттерді жүзеге асыруға бағытталған. Экологиялық талаптардың сақталуын бақылау, заңсыз қоқыс үйінділерін анықтау және жою, құқық бұзушылықтардың алдын алу және тұрғындарға түсіндіру жұмыстарын жүргізу – бір-бірімен байланысты шаралар.
«Қалдықсыз қала» тақырыбындағы кездесу барысында жастарға қоршаған ортаны қорғауға әр адамның үлес қоса алатыны түсіндірілді. Қоқысты тиісті орынға тастау, қоғамдық орындарды таза ұстау, қалдықтарды сұрыптау және табиғи ресурстарды ұқыпты пайдалану сияқты қарапайым әрекеттердің өзі ортақ нәтижеге әсер етеді.
Жастардың экологиялық мәселелерге қызығушылық танытып, мамандарға сұрақ қоюы да кездесудің мазмұнын толықтыра түсті. Ашық пікірталас барысында қатысушылар өз ойларын ортаға салып, қаладағы экологиялық жағдайға қатысты ұсыныстарын білдірді.
Жалпы, Шымкентте экологиялық мәдениетті қалыптастыру бағытындағы жұмыстар ақпараттық кездесулермен ғана шектелмей, нақты бақылау және құқықтық шаралармен қатар жүргізіліп келеді. Бұл жұмыстардың басты мақсаты – қала аумағында тазалықты сақтау, қоршаған ортаға түсетін жүктемені азайту және тұрғындардың экологиялық жауапкершілігін арттыру.
Экологиялық заңнама талаптарын білу және сақтау – қоршаған ортаны қорғаудың маңызды шарттарының бірі. Ал бұл талаптарды жас ұрпаққа ерте түсіндіру олардың күнделікті өміріндегі экологиялық әдеттердің қалыптасуына негіз болады.
«Қалдықсыз қала» кездесуі осы бағыттағы жұмыстардың бір бөлігі ретінде жастардың экологиялық және құқықтық сауатын арттыруға мүмкіндік берді. Мұндай ашық кездесулердің жалғасуы тұрғындардың қоршаған ортаға жауапкершілікпен қарауына және Шымкенттің тазалығын сақтауға ортақ үлес қосуына бағытталған.
