Шымкентте шығармашылықты кәсіпке айналдырып, ерекше өнім жасап жүрген жас кәсіпкерлердің қатары артып келеді. Солардың бірі – сабыннан көздің жауын алатын гүл шоқтарын жасайтын Зарина Әуелбек. Бір қарағанда тірі гүлден айырмашылығы жоқ нәзік композициялар бүгінде қала тұрғындарының ерекше сыйлық іздегенде таңдайтын бұйымдарының біріне айналып келеді.
Заринаның бұл кәсіпке келу жолы бала күнгі қызығушылығынан басталған. Ол кішкентайынан шығармашылыққа жақын болып өскен. Бұл қасиетті анасы – тігінші болған жаннан дарығанын айтады. Анасының өздігінен ізденіп, түрлі киім үлгілерін тігіп, қол еңбегіне машықтануы Заринаның да шығармашылыққа деген қызығушылығын қалыптастырған.
Сабыннан гүл жасауға болатынын Зарина алғаш рет туысқан әпкесінен естіген. Әлеуметтік желіден оның жасаған жұмыстарын көріп, ерекше өнерге қызығушылығы арта түседі. Сабыннан жасалған гүлдердің табиғи гүлдерге ұқсастығы жас шеберді таңғалдырған.
Кейін тұрмыс құрып, декреттік демалысқа шыққан кезде Зарина бос уақытын өзіне ұнайтын іспен айналысуға арнауды шешеді. Ол әпкесінен сабыннан гүл жасаудың қыр-сырын үйретуін сұрап, Алматыға арнайы барады. Осы сапар оның жаңа кәсіпке бастар алғашқы қадамы болды.
Қызығушылықтан кәсіпке дейін
Алматыда өткен оқу барысында Зарина тек гүл жасаудың техникасын ғана емес, қажетті материалдарды таңдауды және оларды тиімді пайдалануды да үйренді. Сырт көзге қарапайым әрі жеңіл көрінгенімен, сабыннан гүл жасау үлкен ұқыптылықты, шыдамдылықты және дәлдікті қажет етеді.
Әрбір гүлдің күлтесін жеке қалыптастырып, оған табиғи пішін беру керек. Оның үстіне гүлдің түсі, көлемі, жапырақтарының орналасуы мен жалпы композициясы бір-бірімен үйлесуі тиіс. Сондықтан алғашқы кезеңде Зарина бір жұмысты бірнеше рет қайталап, қолын жаттықтырған.
Уақыт өте келе шебердің тәжірибесі артып, саусақтарының қимылы ширай түсті. Табиғи гүлдердің ерекшелігін зерттей отырып, олардың нәзік болмысын сабыннан жасалған бұйымдарға беруге машықтанды.
Алғашында Заринаның кәсіп құру немесе одан қомақты табыс табу туралы нақты мақсаты болмаған. Ол мұны көңіл қалауы, шығармашылықпен айналысудың бір түрі ретінде қабылдады. Алайда кейін әлеуметтік желідегі парақшасына өз жұмыстарын жариялай бастағанда, оған қызығушылық танытқандар көбейді.
Алғашында жақындарына сыйлық ретінде жасаған гүлдерге сырттан тапсырыстар түсе бастады. Осылайша хобби біртіндеп кәсіпке айналды.
Бұл – Шымкенттегі шағын кәсіпкерліктің тағы бір ерекшелігін көрсететін мысал. Қымбат өндірістік ғимарат немесе үлкен бастапқы капитал қажет етпейтін шығармашылық кәсіп те дұрыс бағыт пен тұрақты еңбек арқылы табыс көзіне айнала алады.
Негізгі өлшем – сапа
Зарина үшін тапсырыстың көптігінен гөрі әр бұйымның сапалы шығуы маңызды. Сондықтан ол әр жұмысынан кейін өзіне талдау жасап, кемшіліктерін түзетуге тырысады.
Шебердің айтуынша, тәжірибе бір күнде қалыптаспайды. Әрбір қате келесі жұмысты жетілдіруге мүмкіндік береді. Сондықтан ол өзіне бір қағида қалыптастырған: дайын гүл алдымен шебердің өз көңілінен шығуы керек.
Қазір Зарина шағын букетті шамамен жарты сағатта жасап үлгереді. Ал көлемді композицияны әзірлеуге бір сағаттан бір жарым сағатқа дейін уақыт кетеді. Дегенмен ол жұмыстағы басты өлшем жылдамдық емес, сапа екенін айтады.
Шебер материал таңдауға да ерекше мән береді. Қазір ол Кореядан жеткізілетін сабынды пайдаланады. Оның айтуынша, сабынның жұмсақтығы мен құрылымы дайын гүлдің сыртқы көрінісіне тікелей әсер етеді. Қатты сабыннан гүлдің табиғи пішінін беру қиын болса, жұмсақ материал күлтелерді нәзік әрі шынайы етіп жасауға мүмкіндік береді.
Әр гүлдің өз тарихы бар
Зарина тапсырыс қабылдағанда клиентпен алдымен сөйлесіп, гүл кімге арналғанын және қандай мерекеге байланысты сыйланатынын анықтайды. Содан кейін композицияның түсі, көлемі мен гүл саны таңдалады.
Кейде тапсырыс үш гүлден тұратын шағын букет болса, кейде жеті немесе 25 гүлден құралған көлемді композиция жасалады. Тіпті жүз гүлден тұратын үлкен букеттер де әзірленген.
Шебердің есінде ерекше қалған жұмыстардың бірі – қалыңдыққа арналған сабын гүлдерінен жасалған букет.
Бұл тапсырыс Зарина үшін үлкен жауапкершілік болған. Себебі қалыңдықтың қолындағы гүл жай ғана сәндік бұйым емес, үйлену тойының ажырамас бөлшектерінің бірі. Ол қалыңдықтың образын толықтырып қана қоймай, мерекеден қалған естеліктің біріне айналады.
Тапсырыс берушімен ақылдаса келе, қалыңдықтың букетіне калла гүлдерін таңдайды. Бірнеше нұсқаны ойластырып, әр гүлдің композициядағы орнын мұқият белгілейді.
Букет дайын болғанымен, оны тапсырыс берушіге тапсырғанға дейін Зарина «көңілінен шыға ма екен?» деп алаңдаған. Кейін қалыңдық пен оның жақындары композицияны ұнатқанын айтып, жылы пікір білдіргенде жас шебердің өзіне деген сенімі арта түскен.
Тіпті қалыңдық дәстүр бойынша гүл шоғын бойдақ қыздарға лақтырудың орнына, оны ерекше күннің естелігі ретінде сақтап қалуды шешкен.
Бұл жағдай Зарина үшін кезекті тапсырыстан әлдеқайда маңызды болды. Себебі ол өз қолымен жасаған бұйымның бір отбасы үшін ерекше мәнге ие болғанын сезінді.
Шығармашылық кәсіптің жаңа бағыты
Бүгінде Заринаға әлеуметтік желі арқылы «сабыннан гүл жасауды үйретесіз бе?» деген сұрақ жиі қойылады. Бұл жас шебердің алдында жаңа мүмкіндік ашып отыр.
Қазір ол өз тәжірибесін жүйелеп, жинақтаған білімін басқа адамдарға үйретуге дайындалып жүр. Яғни оның кәсібі тек дайын өнім жасаумен шектелмей, болашақта шығармашылық шеберлік сабақтары арқылы жаңа бағытқа да ұласуы мүмкін.
Мұндай шағын кәсіптердің қала экономикасындағы орны да бар. Бір қарағанда сабыннан жасалған гүлдер үлкен өндіріс саласымен салыстыруға келмейтіндей көрінуі мүмкін. Алайда шағын шығармашылық кәсіптер өзін-өзі жұмыспен қамтуға, отбасылық табысты арттыруға, жергілікті қызмет көрсету нарығын кеңейтуге және жаңа кәсіп түрлерінің қалыптасуына мүмкіндік береді.
Заринаның тәжірибесі осының нақты мысалы. Ол үлкен кәсіпкерлік жобадан емес, өзінің қызығушылығы мен бос уақытын тиімді пайдаланудан бастады. Ал тұрақты еңбек пен сапаға деген талап оның хоббиін табыс көзіне айналдырды.
Бүгінде оның қолынан шыққан сабын гүлдері туған күн, мерейтой, үйлену тойы, анаға арналған сыйлық немесе жақын адамға жасалған тосынсый ретінде ұсынылады. Әр композицияның артында тапсырыс берушінің қалауы мен шебердің еңбегі тоғысады.
Шымкентте осындай шағын кәсіптердің дамуы қаладағы кәсіпкерлік мәдениеттің кеңейіп келе жатқанын көрсетеді. Бірі тағам өндірісін қолға алса, енді бірі киім тігеді, үшіншісі қолөнер бұйымдарын жасайды. Ал Зарина Әуелбек сабынды күнделікті тұрмыстық зат ретінде ғана емес, әсемдік пен сыйластықты білдіретін ерекше өнімге айналдырып отыр.
Оның тарихы кәсіп бастау үшін әрдайым үлкен өндіріс орны немесе мол қаржы қажет еместігін көрсетеді. Кейде бар болғаны сүйікті ісіңе деген қызығушылық, үйренуге деген ынта және өз еңбегіңе сенім жеткілікті. Бүгінде сол қызығушылық Шымкентте сәнге айналған сабын гүлдерге ұласып отыр.
