Шымкентте жастардың қаржылық сауаттылығын арттыру және интернеттегі алаяқтықтың алдын алу мақсатында ауқымды түсіндіру жұмыстары жүргізілуде. «Заң мен тәртіп» қағидаты аясында қаланың тоғыз жоғары оқу орнында бірінші курс студенттеріне арналған «Қаржылық қауіпсіздік» тақырыбында профилактикалық кездесулер бір мезетте ұйымдастырылды.
Мұндай кездесулердің студенттер үшін маңызы зор. Себебі жоғары оқу орнына түскен жастар жаңа ортаға бейімделіп қана қоймай, өз бетінше қаржылық шешімдер қабылдай бастайды. Банк картасын пайдалану, онлайн сауда жасау, ақша аудару, жұмыс іздеу, түрлі қызметтерге тіркелу немесе инвестицияға қызығушылық таныту барысында олардың қаржылық операциялары көбейеді. Осы кезде алаяқтардың түрлі ұсыныстарына алданып қалмау үшін қажетті білім мен сақтық дағдыларының болуы маңызды.
Іс-шараны Шымкент қаласының Жастар ресурстық орталығы мен Шымкент қаласы бойынша Экономикалық тергеп-тексеру департаментінің мамандары бірлесіп ұйымдастырды. Кездесу барысында жастарға қазіргі кезде жиі кездесетін қаржылық қылмыс түрлері, интернеттегі алаяқтық схемалар және заңсыз қаржылық ұсыныстар туралы түсіндірілді.
Әсіресе дропперлік мәселесіне ерекше назар аударылды. Мамандардың түсіндіруінше, дроппер деп өзінің банк шотын, банк картасын немесе басқа да қаржылық құралдарын үшінші тұлғаларға беріп, олардың көмегімен ақша аударымдарын өткізуге қатысатын адамды атайды. Мұндай әрекеттің құқықтық салдары болуы мүмкін.
Сондықтан студенттерге өздерінің банк карталарын, шоттарын, интернет-банкингке кіру деректерін, құпиясөздерін және басқа да қаржылық мәліметтерін бөгде адамдарға бермеу қажеттігі ескертілді. Әсіресе әлеуметтік желілер мен мессенджерлер арқылы ұсынылатын «оңай ақша табу», «жоғары табыс әкелетін жұмыс» немесе «картаңды уақытша пайдалануға бер» деген мазмұндағы ұсыныстарға мұқият қарау керектігі айтылды.
Қаржылық алаяқтықтың тағы бір кең тараған түрі – азаматтарға қысқа мерзімде жоғары табыс уәде ететін күмәнді инвестициялық ұсыныстар. Кездесу барысында қаржылық пирамидалардың жұмыс істеу тәсілдері де түсіндірілді. Студенттерге нақты қызметі түсініксіз ұйымдарға ақша салудан, белгісіз адамдардың ұсынысы бойынша қаржы аударудан және күмәнді инвестициялық жобаларға қатысудан сақ болу қажеттігі жеткізілді.
Мамандар жастарға қаржылық шешім қабылдамас бұрын ақпаратты бірнеше дереккөзден тексеруге кеңес берді. Әсіресе жұмысқа орналасу немесе қосымша табыс табу туралы ұсыныстар кезінде жұмыс берушінің заңды қызметі мен талаптарын нақтылау маңызды. Алаяқтар кей жағдайда жастардың жұмыс іздеу қажеттілігін пайдаланып, оларды заңсыз ақша аударымдарына немесе күмәнді операцияларға тартуы мүмкін.
Іс-шара барысында сөз алған Шымкент қаласы бойынша Экономикалық тергеп-тексеру департаментінің ресми өкілі Аружан Әлжан жастардың құқықтық және қаржылық сауаттылығын арттырудың маңызын атап өтті. Оның айтуынша, түсіндіру кездесулерін бір апта бойы өткізу жоспарланып отыр. Осы уақыт аралығында шамамен 18 мың бірінші курс студентін қамту көзделген.
Бұл бастама жастар арасында қаржылық қауіпсіздік мәдениетін қалыптастыруға бағытталған профилактикалық жұмыстардың ауқымын көрсетеді. Студенттерге қаржы мәселесінде жауапты шешім қабылдау, жеке деректерді қорғау және күмәнді ұсыныстарды ажырата білу дағдылары түсіндірілуде.
Қазіргі цифрлық ортада қаржылық қауіпсіздік тек банк картасын қорғаумен шектелмейді. Жеке мәліметтерді, банк қосымшаларына кіру кодтарын және бір реттік SMS-кодтарды бөгде адамдарға бермеу де маңызды. Сонымен қатар күмәнді сілтемелерге өтпеу, белгісіз қосымшаларды жүктемеу және бейтаныс адамдардың нұсқауы бойынша ақша аудармау қажет.
Жастардың қаржылық сауаттылығын арттыру – алаяқтықтың алдын алудың маңызды бағыттарының бірі. Қаржылық операцияларды саналы түрде жүргізетін, өз құқықтары мен міндеттерін білетін азаматтар күмәнді ұсыныстарды ертерек байқап, тәуекелді әрекеттерден бас тарта алады.
Шымкентте ұйымдастырылып жатқан түсіндіру кездесулері де осы мақсатқа бағытталған. Бірінші курс студенттерін қамтитын профилактикалық жұмыстар арқылы жастарға қаржылық қылмыстардың түрлері таныстырылып, олардың құқықтық салдары түсіндірілуде.
Қаржылық қауіпсіздіктің негізгі қағидалары қарапайым болғанымен, оларды күнделікті өмірде тұрақты сақтау маңызды. Өз банк картасын ешкімге бермеу, құпия деректерді жарияламау, күмәнді табыс көздерінен бас тарту және кез келген қаржылық ұсынысты алдын ала тексеру – алаяқтықтан қорғанудың негізгі жолдарының бірі.
Жастардың қаржылық сауаттылығы артқан сайын олардың түрлі алаяқтық схемаларға алданып қалу қаупін азайтуға мүмкіндік бар. Сондықтан мұндай профилактикалық кездесулердің оқу орындарында тұрақты өткізілуі студенттердің қауіпсіз мінез-құлық дағдыларын қалыптастыруға ықпал етеді.
