Шымкентте қоғамдық қауіпсіздікті қамтамасыз ету, қалалық аумақтарды тиімді бақылау және төтенше жағдайлардың алдын алу бағытында заманауи технологияларды пайдалану аясы кеңейіп келеді. Соның бірі – әуеден мониторинг жүргізуге мүмкіндік беретін ұшқышсыз ұшу аппараттарын, яғни дрондарды қолдану жүйесі. Қала аумағында қолға алынған бұл бастама мемлекеттік басқару саласына цифрлық технологияларды енгізу және тұрғындар үшін қауіпсіз ортаны қалыптастыру мақсатында жүзеге асырылып отыр.
Дрондарды қалалық инфрақұрылым мен қоғамдық орындарды бақылау мақсатында пайдалану бүгінде көптеген салада тиімді құралдардың біріне айналып келеді. Әсіресе адам көп шоғырланатын аумақтарды, жолдарды, табиғи нысандарды, құрылыс жүргізіліп жатқан жерлерді және бақылау камералары толық қамтымаған учаскелерді жоғарыдан бақылаудың өзіндік артықшылықтары бар. Әуеден алынған ақпарат тиісті қызметтерге жағдайды кең ауқымда бағалап, қажет болған жағдайда жедел әрекет етуге мүмкіндік береді.
Шымкенттегі бұл жоба «Қазақтелеком» акционерлік қоғамы мен қала әкімдігі арасындағы меморандум аясында, Smart Shymkent бастамасы шеңберінде жүзеге асырылуда. Жобаның негізгі мақсаты – қалалық басқару жүйесіне цифрлық шешімдерді енгізіп, қауіпсіздік пен бақылау бағытындағы жұмыстардың тиімділігін арттыру. Заманауи технологияларды пайдалану арқылы мемлекеттік органдардың белгілі бір жағдайларға жауап беру жылдамдығын арттыруға және қаланың түрлі аумағындағы ахуалды нақтырақ бағалауға мүмкіндік жасалуда.
Дрондарды пайдалану жүйесі бірден үлкен көлемде енгізілген жоқ. Алғашқы кезеңде жоба пилоттық форматта жүзеге асырылып, бес дрон іске қосылған болатын. Сол уақытта әуеден 350-ден астам мониторинг жүргізіліп, жаңа технологияның қалалық ортадағы мүмкіндіктері тәжірибе жүзінде тексерілді. Жүргізілген бақылаулар нәтижесінде дрондардың бірқатар маңызды бағытта тиімді құрал бола алатыны байқалды.
Пилоттық кезең барысында әуеден мониторинг жүргізудің төтенше жағдайлардың алдын алу, қоршаған ортаны бақылау және заңсыз құрылыс нысандарын анықтау бағыттарындағы мүмкіндігі бағаланды. Жерден бақылау жүргізу қиын немесе көп уақытты қажет ететін аумақтарды әуеден бақылау арқылы қажетті ақпаратты қысқа мерзімде жинауға болады. Бұл өз кезегінде жауапты қызметтердің жағдайды бағалау процесін жеңілдетеді.
Жобаға жүргізілген тәжірибелік жұмыстардың нәтижесінде биыл дрондар паркін одан әрі кеңейту туралы шешім қабылданды. Жүйеге қосымша 16 заманауи дрон қосылып, олардың жалпы мүмкіндігі арттырылды. Жаңа аппараттарды қаланың маңызды нысандары мен қоғамдық орындарында мониторинг жүргізу үшін пайдалану жоспарланып отыр. Бұл қалалық аумақтарды бақылау ауқымын кеңейтуге мүмкіндік береді.
Қоғамдық қауіпсіздікті қамтамасыз етуде дрондардың мүмкіндігі ерекше назар аудартады. Қалада бейнебақылау камералары орнатылған көптеген нысан болғанымен, барлық аумақты тұрақты түрде камерамен қамту мүмкін емес. Кейбір жерлерде ғимараттардың орналасуы, аумақтың көлемі немесе басқа да жағдайлар бақылау мүмкіндігін шектеуі мүмкін. Осындай жағдайда дрондар қосымша бақылау құралы ретінде пайдаланылып, камералар қамтымаған аумақтарды жоғарыдан бақылауға мүмкіндік береді.
Полиция қызметкерлері үшін мұндай технология құқық бұзушылықтардың алдын алу мен анықтау кезінде қосымша мүмкіндік береді. Әуеден алынған бейнеақпарат арқылы белгілі бір аумақтағы жағдайды кең көлемде бағалауға болады. Қоғамдық орындарда адамдардың көп шоғырлануы, күдікті жағдайлар немесе құқық бұзушылық белгілері байқалған кезде тиісті қызметтерге жедел ақпарат жеткізу мүмкіндігі артады.
Дегенмен дрондардың қызметі тек полиция жұмысымен шектелмейді. Төтенше жағдайлар қызметі үшін де олардың маңызы зор. Әсіресе өрт кезінде әуеден бақылау жүргізу жағдайды бағалауға, өрт ошағының аумағын анықтауға және қауіпті учаскелерді бақылауға көмектеседі. Жерден қарағанда бірден байқалмайтын немесе адамдардың баруы қауіпті жерлерді әуеден бақылау құтқарушылардың жұмысын ұйымдастыру кезінде қосымша ақпарат бере алады.
Су айдындарын бақылау да дрондар қолданылатын бағыттардың бірі болып отыр. Су қоймалары мен өзендер маңындағы аумақтарды әуеден бақылау арқылы белгілі бір қауіптерді дер кезінде байқауға мүмкіндік бар. Әсіресе адамдар көп баратын демалыс орындарында қауіпсіздік талаптарының сақталуын бақылау маңызды. Мұндай мониторинг төтенше жағдайдың алдын алуға бағытталған профилактикалық жұмыстарды күшейтуге мүмкіндік береді.
Қала аумағындағы экологиялық жағдайды бақылауда да дрондардың көмегі тиімді болуы мүмкін. Әуеден жүргізілетін мониторинг барысында заңсыз қоқыс төгілген орындарды, тазалық талаптары бұзылған аумақтарды және қоршаған ортаға кері әсер етуі мүмкін жағдайларды анықтауға мүмкіндік бар. Бұған дейін мұндай аумақтарды жерден анықтау көп уақытты талап етсе, әуеден түсірілім жасау үлкен аумақты бір мезетте бақылауға жағдай жасайды.
Заңсыз қоқыс төгу мәселесі көптеген ірі қалалар үшін өзекті болып қала береді. Кейбір жағдайда қоқыс белгіленген полигондарға емес, қала шетіндегі немесе бос жатқан жерлерге шығарылуы мүмкін. Мұндай фактілер қоршаған ортаға зиян келтіріп қана қоймай, қаланың санитарлық жағдайына да кері әсер етеді. Дрон арқылы жүргізілетін мониторинг осындай аумақтарды анықтап, тиісті қызметтердің назарын нақты орынға аударуға мүмкіндік береді.
Құрылыс саласында да әуеден бақылаудың маңызы бар. Қаланың қарқынды дамуы жаңа тұрғын үйлердің, коммерциялық нысандардың және инфрақұрылымдық жобалардың пайда болуына алып келеді. Құрылыс жұмыстары көбейген сайын жер учаскелерін пайдалану мен нысандардың орналасуына қатысты бақылаудың да маңызы артады. Дрондар белгілі бір аумақты жоғарыдан түсіріп, құрылыс нысандарының орналасуын бақылауға және рұқсатсыз жүргізіліп жатқан жұмыстарды анықтауға көмектеседі.
Жер учаскелерін заңсыз пайдалану фактілерін анықтау да жаңа технологияның мүмкіндіктерінің бірі ретінде қарастырылып отыр. Әуеден түсірілген материалдар аумақтың нақты жағдайын бағалауға мүмкіндік береді. Бұл ретте дрон арқылы алынған ақпарат тиісті мемлекеттік органдардың басқа да деректерімен бірге қарастырылып, заң талаптарының сақталуына қатысты қажетті жұмыстар жүргізілуі мүмкін.
Заманауи технологияларды мемлекеттік басқару жүйесіне енгізудің негізгі артықшылықтарының бірі – ақпаратты жедел алу. Бұрын белгілі бір аумақтағы жағдайды бағалау үшін мамандардың сол жерге баруы қажет болса, дрон белгілі бір учаскені әуеден қысқа уақыт ішінде бақылауға мүмкіндік береді. Бұл әсіресе көлемі үлкен қалалық аумақтарда маңызды.
Шымкент сияқты халқы көп әрі аумағы кең қалада қоғамдық қауіпсіздікті қамтамасыз ету бірнеше қызметтің үйлесімді жұмысын талап етеді. Полиция, төтенше жағдайлар қызметі, коммуналдық және басқа да қалалық құрылымдар өз бағыттары бойынша түрлі міндеттер атқарады. Дрондар осы қызметтердің жұмысын алмастырмайды, керісінше олардың бақылау мүмкіндігін толықтыратын қосымша технологиялық құрал ретінде пайдаланылуы мүмкін.
Цифрландырудың дамуы қалалық басқару тәсілдерін де өзгертіп келеді. Бұрын көптеген мәселелерді шешу үшін тек жердегі бақылау мен азаматтардың өтініштеріне сүйену қажет болса, қазіргі таңда камералар, сенсорлар, геоақпараттық жүйелер және ұшқышсыз аппараттар сияқты технологиялардан алынған мәліметтерді пайдалану мүмкіндігі артып отыр. Мұндай тәсіл қаланың жағдайын жан-жақты бақылауға мүмкіндік береді.
Smart Shymkent жобасы аясындағы дрондар жүйесі де осы цифрлық трансформацияның бір бөлігі болып саналады. Қалалық басқаруда технологияны қолданудың мақсаты – тек жаңа құрылғыларды енгізу емес, олар арқылы тұрғындардың қауіпсіздігіне қатысты нақты міндеттерді шешу. Сондықтан әрбір технологиялық шешімнің тиімділігі оның қала өміріндегі нақты мәселелерді шешуге қаншалықты көмектесетінімен бағаланады.
Дрондардың көбеюі қаланың барлық аумағы үздіксіз бақылауда болады дегенді білдірмейді. Оларды пайдалану нақты міндеттерге, қызметтердің қажеттілігіне және қолданыстағы талаптарға сәйкес ұйымдастырылады. Әуеден алынатын ақпарат тиісті мемлекеттік қызметтердің жұмысын жақсартуға бағытталып, нақты жағдайды бағалау мен жедел әрекет етуге қосымша мүмкіндік береді.
