Шымкенттің экономикалық дамуында өнеркәсіп саласының маңызы жыл өткен сайын артып келеді. Қалада өндіріс орындарын жаңғырту, жаңа жобаларды іске қосу, инвестиция тарту және өңдеу өнеркәсібінің әлеуетін кеңейту бағытындағы жұмыстар нақты нәтижесін көрсетіп отыр. 2026 жылдың қаңтар-шілде айларындағы көрсеткіштер де мегаполистің өндірістік қуаты артып келе жатқанын аңғартады.
Жылдың алғашқы жеті айында Шымкент қаласының кәсіпорындары 969,5 млрд теңгенің өнеркәсіп өнімін өндірді. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 10,7 пайызға жоғары. Өндіріс көлемінің осындай қарқынмен өсуі қала экономикасындағы өнеркәсіп саласының тұрақты даму бағыты қалыптасқанын көрсетеді.
Шымкент өнеркәсібінің құрылымында өңдеу өнеркәсібі негізгі орынға ие. Оның үлесі жалпы өнеркәсіп көлемінің 86,8 пайызын құрайды. Есепті кезеңде өңдеу өнеркәсібінде 847,2 млрд теңгенің өнімі өндіріліп, нақты көлем индексі 109,5 пайызды көрсетті.
Бұл көрсеткіштің өзі қаланың өнеркәсіптік дамуындағы басты бағыттың өңдеу саласы екенін айқындайды. Яғни өндірістік кәсіпорындардың қызметі тек шикізаттық бағытпен шектелмей, дайын өнім шығаруға, өндірістік тізбекті кеңейтуге және қосылған құны жоғары тауарлар үлесін арттыруға бағытталып келеді.
Өңдеу өнеркәсібінің бірнеше саласында айтарлықтай өсім байқалды. Соның ішінде сусын өндіру көлемі бірден 2,9 есеге артқан. Бұл саладағы өндіріс қарқынының өсуі ішкі нарықтағы сұранысты қамтамасыз етумен қатар, жергілікті кәсіпорындардың өндірістік қуатын кеңейтіп келе жатқанын білдіреді.
Өзге де бейметалл минералдық өнімдер өндірісі 76,9 пайызға өскен. Құрылыс материалдарына деген сұраныстың артуы бұл бағыттағы кәсіпорындардың өндіріс көлемін ұлғайтуына әсер ететін негізгі факторлардың бірі. Қалада құрылыс жұмыстарының қарқынды жүруі де жергілікті өндірістің дамуына қосымша мүмкіндік береді.
Металлургия өнеркәсібінде де жоғары көрсеткіш қалыптасты. Саладағы өндіріс көлемі 55,1 пайызға артқан. Металл өңдеу және металлургиялық кәсіпорындардың өндірістік қуатының өсуі қаланың индустриялық әлеуетін күшейтетін маңызды факторлардың бірі саналады.
Химия өнеркәсібінде өндіріс көлемі 50 пайызға көбейді. Бұл бағыттың дамуы өнеркәсіптің әртүрлі салалары үшін қажетті өнімдерді жергілікті жерде өндіруге мүмкіндік береді. Сонымен бірге химия өнеркәсібінің кеңеюі жаңа технологияларды енгізуге және өндірістік процестерді жетілдіруге жол ашады.
Машина жасау саласында да оң динамика бар. Есепті кезеңде бұл саладағы өнім көлемі 28,3 пайызға артты. Машина жасау – технологиялық тұрғыдан күрделі өндіріс түрлерінің бірі. Сондықтан бұл бағыттағы өсім қалада өндірістік кооперацияның, инженерлік-техникалық мамандарға сұраныстың және жаңа технологияларды қолданудың артып келе жатқанын көрсетеді.
Дайын металл бұйымдарын өндіру көлемі 26,2 пайызға, резеңке және пластмасса бұйымдарын өндіру 25,8 пайызға өскен. Бұл кәсіпорындардың ішкі нарықтағы қажеттілікті қамтамасыз ету мүмкіндігінің кеңейіп келе жатқанын көрсетеді.
Тамақ өнеркәсібіндегі өсім де назар аударуға тұрарлық. Қаңтар-шілде айларында тамақ өнімдерін өндіру көлемі 15,3 пайызға артқан. Шымкент – халқы көп әрі тұтыну нарығы ауқымды қала. Сондықтан азық-түлік өндірісінің дамуы тұрғындардың күнделікті сұранысын жергілікті өнім есебінен қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
Қағаз және қағаз өнімдерін өндіру көлемі 11,8 пайызға артса, жеңіл өнеркәсіптегі өндіріс 4,4 пайызға өскен. Бұл салалардағы өсім де қаланың өңдеу өнеркәсібіндегі әртараптандыру үдерісінің жалғасып жатқанын көрсетеді.
Өнеркәсіп саласының дамуы тек өндіріс көлемінің өсуімен өлшенбейді. Оның маңызды нәтижелерінің бірі – жаңа жұмыс орындарының құрылуы. Кәсіпорындар өндірістік қуатын арттырған сайын жұмысшы мамандарға, инженерлерге, технологтерге, операторларға және басқа да кәсіби кадрларға қажеттілік артады.
Осы тұрғыдан алғанда, Шымкенттегі өнеркәсіптік өсім еңбек нарығына да оң ықпал етіп отыр. Өндірістің кеңеюі қала тұрғындары үшін тұрақты жұмыс орындарының көбеюіне мүмкіндік береді. Сонымен қатар кәсіпорындардың дамуы мамандардың біліктілігін арттыруға және техникалық бағыттағы кадрларды даярлау жүйесін жетілдіруге деген қажеттілікті күшейтеді.
Өнеркәсіптің қарқынды дамуына өндірістік инфрақұрылымның қалыптасуы да әсер етеді. Қалада индустриялық аймақтар мен өндірістік алаңдар жаңа жобаларды орналастыруға, кәсіпкерлерге өндіріс ашуға және инвестициялық бастамаларды жүзеге асыруға мүмкіндік береді. Бұл өз кезегінде жаңа кәсіпорындардың пайда болуына және қолданыстағы өндірістердің кеңеюіне жағдай жасайды.
Өндіріс көлемінің артуы Шымкент экономикасының құрылымдық тұрғыдан нығайып келе жатқанын да байқатады. Өңдеу өнеркәсібінің жалпы өнеркәсіп көлеміндегі үлесінің жоғары болуы қала экономикасының әртараптандырылып жатқанын көрсетеді. Әсіресе металлургия, химия, машина жасау, тамақ өндірісі, құрылыс материалдары және сусын өндіру секілді бағыттардағы өсім өндірістік базаның кеңейіп келе жатқанын аңғартады.
Алдағы кезеңде өнеркәсіптің тұрақты дамуы үшін өндірісті технологиялық жаңғырту, еңбек өнімділігін арттыру, энергия тиімділігін қамтамасыз ету және бәсекеге қабілетті өнім шығаруға басымдық беру маңызды. Заманауи құрал-жабдықтарды енгізу кәсіпорындардың өндіріс көлемін арттырып қана қоймай, өнім сапасын жақсартуға да мүмкіндік береді.
Шымкенттің ірі тұтыну нарығы мен көлік-логистикалық мүмкіндіктері де өндірісті дамыту үшін қолайлы жағдай қалыптастырады. Жергілікті кәсіпорындардың өнім түрлерін көбейтіп, жаңа нарықтарға шығуы қаланың экономикалық әлеуетін одан әрі күшейте алады.
Бүгінде қол жеткізілген көрсеткіштер осы бағыттағы жұмыстың нәтижелі екенін көрсетіп отыр. 2026 жылдың жеті айында 969,5 млрд теңгенің өнеркәсіп өнімінің өндірілуі – қала экономикасындағы өндірістің салмағы артып келе жатқанын білдіретін маңызды көрсеткіш.
Әсіресе өңдеу өнеркәсібіндегі 847,2 млрд теңгелік өндіріс көлемі қаланың индустриялық дамуының негізгі тірегі осы сала екенін дәлелдейді. Бірқатар өндіріс бағыттарындағы екі таңбалы өсім кәсіпорындардың жаңа мүмкіндіктерді игеріп, өндірістік қуатын арттырып отырғанын көрсетеді.
Жалпы, Шымкенттегі өнеркәсіптің бүгінгі даму қарқыны қаланың экономикалық әлеуетін күшейтіп қана қоймай, жаңа инвестиция тартуға, өндіріс орындарын көбейтуге және тұрғындарды тұрақты жұмыспен қамтуға мүмкіндік береді. Өндіріс көлемінің тұрақты өсуі мен өңдеу өнеркәсібінің кеңеюі Шымкенттің ірі индустриялық орталық ретіндегі рөлін одан әрі нығайта түспек.
