Шымкент қаласында әлеуметтік кәсіпкерлікті дамытуға бағытталған мемлекеттік қолдау шаралары өз нәтижесін беріп келеді. Соның жарқын мысалдарының бірі – жергілікті кәсіпкер Гүлнұр Сейітханова қолға алған «Шымкент саз» жобасы. Мемлекеттік гранттың қолдауымен жүзеге асырылып жатқан бұл бастама өңірдің табиғи байлығын тиімді пайдалануға, ұлттық қолөнерді жаңғыртуға және әлеуметтік маңызы бар қызметтерді дамытуға бағытталған.
Кәсіпкер 2025 жылы әлеуметтік кәсіпкерлік субъектілеріне арналған мемлекеттік гранттар конкурсына қатысып, өз жобасын қорғап шықты. Нәтижесінде ол 5 миллион теңгеге дейінгі қайтарымсыз мемлекеттік грантқа ие болып, «Сазбалшық өндірісі және сазбалшықтан емдік және шығармашылық әдіс-тәсілдермен оқыту орталығы» атты әлеуметтік бағдарланған жобасын іске асыру мүмкіндігін алды.
Жобаның басты ерекшелігі – Шымкент өңіріндегі табиғи саз балшығын өндірістік өңдеуден өткізіп, экологиялық таза әрі сапалы өнім шығару. Сонымен қатар жоба ұлттық мәдени мұраны дәріптеу мен шығармашылық қабілеттерді дамыту бағыттарын да қамтиды.
Мемлекеттік грант есебінен қажетті өндірістік жабдықтар сатып алынып, шикізатты өңдеудің заманауи технологиялары енгізілді. Соның арқасында жергілікті табиғи шикізат негізінде «Шымкент саз» атты жаңа бренд қалыптасты. Бүгінде бұл өнім тұтынушылар арасында сұранысқа ие бола бастады.
Кәсіпкердің айтуынша, қазіргі уақытта өндіріс ай сайын 300-500 келі аралығында дайын өнім шығарып отыр. Бұл көрсеткіш жобаның алғашқы кезеңі үшін жақсы нәтиже саналады. Алдағы уақытта өндірістік қуатты арттыру арқылы өнім көлемін бірнеше есе көбейту көзделген. Жоспар бойынша кәсіпорын тәулігіне 500 келіге дейін өнім сатылымын қамтамасыз ететін деңгейге жетуді мақсат етіп отыр.
Мамандардың пікірінше, табиғи саз балшық қазіргі таңда тек құрылыс немесе қолөнер саласында ғана емес, балалардың шығармашылық қабілетін дамыту, психологиялық оңалту және арт-терапия бағыттарында да кеңінен қолданылып келеді. Сондықтан мұндай өнімдерге деген сұраныс жыл сайын артып келеді.
«Шымкент саз» жобасының негізгі артықшылықтарының бірі – оның әлеуметтік бағыттылығы. Жоба аясында мектептерге, балабақшаларға, ерекше қажеттілігі бар балаларға арналған оңалту орталықтарына арнайы мамандарды тегін оқыту жоспарланған. Сонымен қатар аталған мекемелерге қажетті саз балшық өнімдерімен қолдау көрсету қарастырылған.
Саз терапиясы соңғы жылдары балалардың ұсақ моторикасын дамытуда, эмоционалдық жағдайын жақсартуда және шығармашылық әлеуетін ашуда тиімді әдістердің бірі ретінде танылып отыр. Әсіресе ерекше білім беру қажеттілігі бар балалар үшін мұндай жұмыстардың маңызы зор.
Жоба авторы Гүлнұр Сейітханованың айтуынша, бұл бастаманың негізгі мақсаты тек табыс табу емес, қоғамға пайда әкелетін әлеуметтік орта қалыптастыру болып табылады.
Сазбен жұмыс жасау адамның шығармашылық қабілетін дамытып қана қоймай, ұлттық өнерге деген қызығушылықты арттырады. Сондықтан жоба арқылы жастар мен балалар арасында қазақтың ежелгі қыш өнерін насихаттау көзделуде.
Қазақстан аумағында қыш өнерінің тарихы ғасырлар тереңінен бастау алады. Археологиялық деректерге сүйенсек, ата-бабаларымыз тұрмыстық бұйымдар мен сәндік заттарды саздан жасап, күнделікті өмірде кеңінен пайдаланған. Бүгінде осы дәстүрді жаңғырту ұлттық мәдениетті сақтаудың маңызды бағыттарының бірі болып отыр.
«Шымкент саз» жобасы дәл осы тарихи мұраны заманауи өндіріс технологияларымен ұштастыру арқылы ұлттық құндылықтарды дәріптеуге үлес қосуда. Жоба аясында болашақта шеберлік сабақтарын ұйымдастыру, балаларға арналған шығармашылық үйірмелер ашу және қыш өнерін үйрететін арнайы курстар өткізу де жоспарланып отыр.
Экологиялық тазалық мәселесі де жобаның басты қағидаттарының бірі саналады. Өндірісте пайдаланылатын шикізат табиғи негізде дайындалып, адам денсаулығына зиян келтірмейтін өнім ретінде шығарылады. Бұл қазіргі таңда экологиялық қауіпсіз өнімдерге деген сұраныстың артуына байланысты ерекше маңызға ие.
Сонымен қатар жоба жаңа жұмыс орындарын ашуға мүмкіндік беруде. Өндіріс көлемі ұлғайған сайын қосымша мамандар тартылып, жергілікті тұрғындарды жұмыспен қамту көрсеткіші де арта түспек. Бұл өз кезегінде өңір экономикасының дамуына оң әсер етеді.
Сарапшылардың пікірінше, әлеуметтік кәсіпкерлік – қоғамдағы өзекті мәселелерді шешуге бағытталған тиімді құралдардың бірі. Мемлекеттік гранттар осындай бастамаларды қолдап, кәсіпкерлердің әлеуметтік маңызы бар жобаларды жүзеге асыруына мүмкіндік береді.
Жалпы, «Шымкент саз» жобасы өндіріс, экология, ұлттық мәдениет және әлеуметтік жауапкершілік ұғымдарын бір арнаға тоғыстырған ерекше бастама ретінде бағалануда. Бұл жоба жергілікті шикізатты тиімді пайдалану арқылы өңірлік өндірісті дамытуға, ұлттық қолөнерді жаңғыртуға және қоғамның әлеуметтік осал топтарына қолдау көрсетуге бағытталған.
Осылайша, мемлекеттік гранттың қолдауымен жүзеге асқан «Шымкент саз» жобасы кәсіпкерліктің әлеуметтік жауапкершілікпен ұштасқан үлгісін көрсетіп отыр. Алдағы уақытта жобаның ауқымы кеңейіп, отандық нарықта экологиялық таза әрі ұлттық нақыштағы өнімдердің жаңа бренді ретінде танылуы күтіледі.
