Шымкент қаласының Әл-Фараби ауданында қоғамдық қауіпсіздікті қамтамасыз ету, заңдылықты нығайту және құқық бұзушылықтарды алдын алу мақсатында прокуратураның үйлестіруімен «Заң мен Тәртіп» қағидаты аясында жедел рейдтер өтті. Бұл рейдтер қоғам тыныштығын сақтау мен құқықтық тәртіпті күшейтуге бағытталған жүйелі іс-шаралар тобына жатады.
Аудан аумағында орналасқан мейрамханалар мен кафелерден 18 дана газ баллон пен 107 дана шар тәркіленді. Заңдылықты бұзғаны анықталған 22 тұлға әкімшілік жауапкершілікке тартылды. Халыққа түсіндіру жұмыстары жүргізіліп, ҚР Әкімшілік құқық бұзушылық кодексінің (ӘҚБтК) 440‑1 бабына енгізілген өзгерістер таныстырылды.
Заңнамалық өзгерістер: 440‑1 бап
Аталған рейдтің елеулі жағы – тұрғындарға 440‑1 баптың мәні мен жауапкершілігін түсіндіру еді. Бұл бапқа енгізілген түзетулерге сай: Есірткі, психотроптық заттар, олардың аналогтары немесе күшті әсер ететін заттарды медициналық емес мақсатта тұтыну – 40 айлық есептік көрсеткішке (АЕК) дейінгі айыппұл немесе 10 тәулікке әкімшілік қамақ түрінде жазаланады. Қайталау жағдайында айыппұл мөлшері артып, қамақ мерзімі ұзаруы мүмкін. Бұл бап қоғамдық орындардан тыс жерлердегі тұтыну фактілеріне де қолданылады. Ал қоғамдық орында есірткі немесе психотроптық заттарды қолдану – қылмыстық жауапкершілікке жатады (ҚР Қылмыстық кодексінің 296-бабы). Сонымен бірге, келесі жылдан бастап күшті әсер ететін заттарды де тұтыну үшін жауапкершілік күшейтіледі. Бұл заңнамалық түзету қоғамда есірткінің қолданылуын алыстату, тұтынушыны құқыландыру емес, жазалау арқылы профилактика жүргізуді көздейді. Бұл рейд тек қана анықталған заттарды тәркілеумен шектелмейді. Оның негізгі мәні — қоғамға құқықтық тәртіп пен заңдылықты насихаттау, азаматтардың бейбіт өмір сүру ортасына үлес қосу. Осыған байланысты:
Кафе, мейрамхана иелеріне және қызметкерлеріне заттарды сақтаудың заңсыз тәсілдері мен қауіптілігі туралы ескерту жасалды. Азаматтарға құқық бұзушылық фактілері туралы хабарлаудың маңыздылығы түсіндірілді. Жергілікті тұрғындардың құқықтық мәдениеті мен жауапкершілігі күшейуге бағытталған нақты шара ретінде бағаланды.
Рейд барысында тәркіленген газ баллондар мен шарлар – бұл қоғамдық шараларда, ойын‑айнайы орындарда қолданылатын заттар. Егер олар заңсыз жерлерде сатылса немесе қауіпті пайдалану тәсілдері болса, бұл тұрғындардың қауіпсіздігіне тікелей қауіп төндіреді.
Прокуратура мен полиция қызметкерлері бірлесіп, жедел әрекет етті — тексеріс, күдікті заттарды тәркілеу, жауапкерлерді анықтау.
Азаматтық құқықтық түсіндіру жұмыстары — рейд кезінде заңнамалық түзетулер мен жауапкершіліктер түсіндірілді. Бей-әдлетті әрекеттерге бой көрсетпеу үшін қоғамдық бақылау механизмдері арттырылды. Бұл бағыттағы рейдтер жүйелі және кезең-кезеңімен жүзеге асырылып, әрбір аймақта әлеуметтік тәртіпті түзетуге бағытталған.
Рейдтік шаралардың тиімділігі жоғары болғанымен, іске асырылуына байланысты бірнеше қиындықтар болуы мүмкін: Күдікті заттарды жасыру немесе алдын ала ұстау – кейбір жағдайда сатушылар немесе пайдаланушылар заттарды бұрын жасырын жерлерге көшіруі мүмкін. Заңды түсінбеушілік – азаматтардың заң өзгерістерін білмеуі және құқықтарын түсінбеуі. Ресурстар тапшылығы – құқық қорғау қызметкерлерінің саны, техникалық жабдықтар немесе мобильді топтардың жеткіліксіздігі.
Әл-Фараби ауданында жүргізілген «Заң мен Тәртіп» рейдтері қоғамдық тәртіп пен қауіпсіздікті нығайтуға бағытталған нақты қадам. Тәркіленген заттар мен әкімшілік жауапкершілікке тартылған тұлғалар — рейдтің нәтижелі екенін көрсетеді. Алайда, бұл шараларды тұрақты, жүйелі түрде өткізіп, қоғаммен қатынасты күшейтіп, құқықтық мәдениетті дамыту арқылы ғана егемен құқықтық тәртіпке қол жеткізу мүмкін.
Жергілікті тұрғындардың құқықтық жадына бұл іс-шаралар тұрақты әсер етеді, әрі құқыққа бағыну сезімін күшейтеді.
