2025 жылдың 12 шілдесінен бастап Қазақстанда қоғамдық орындарда адамның бет-жүзін тануға кедергі келтіретін киім түрлерін киюге тыйым салатын жаңа заң күшіне енді. Осыған орай Шымкент қаласында құқық қорғау және дін саласының мамандарының қатысуымен арнайы түсіндіру жиыны өтті.
Іс-шараға Шымкент қалалық прокуратурасының өкілдері, Дін істері басқармасының басшысы, теологтар, заңгерлер және қоғамдық ұйымдардың белсенділері қатысты. Жиынның негізгі мақсаты – жаңа заң нормасының мазмұнын халыққа дұрыс түсіндіру, қоғамда туындауы мүмкін сұрақтарға жауап беру және заңның діни сенім бостандығына әсер етпейтінін нақтылау.
Заңның мақсаты – қауіпсіздікті қамтамасыз ету
Жиын барысында Шымкент қаласы Дін істері басқармасының басшысы Бақтияр Өнербаев заң нормасының мазмұнын кеңінен түсіндіріп, оның діни наным-сенімдерге қысым көрсету үшін емес, қоғам қауіпсіздігін сақтау үшін қабылданғанын атап өтті.
“Бұл заң діни сенімге қарсы бағытталған емес. Мақсат – қауіпсіздікті қамтамасыз ету және тұлғаны тануға мүмкіндік беретін ашық қоғамдық кеңістіктер құру. Жаңа талаптарға сәйкес, бетті толық тұмшалап тұратын киім түрлерін – мысалы, никабты немесе басқа да бетті тануға кедергі келтіретін киімдерді – қоғамдық орындарда киюге тыйым салынады. Алайда дәстүрлі діни киімдерге, яғни беті ашық киімдерге ешқандай шектеу жоқ,” – деді басқарма басшысы.
Сонымен қатар, ол Ислам дінінде бетті жабу парыз саналмайтынын, бұл – мәдени дәстүр мен жекелеген ұстанымдарға байланысты таңдау екенін де атап өтті.
Қоғамдық тәртіп пен құқықтық түсіндіру қатар жүруі тиіс
Заңгер мамандар жаңа нормалардың дұрыс қабылдануы үшін түсіндіру жұмыстарының маңыздылығына тоқталды. Құқық қорғау органдарының өкілі:
“Тыйым салынған киім түрлерінің нақты тізімі мен қолдану аясы заңда анық көрсетілген. Егер бұл талаптар жеткілікті деңгейде түсіндірілмесе, азаматтар тарапынан теріс пікірлер немесе қате түсініктер орын алуы мүмкін. Сондықтан алдағы уақытта да ақпараттық-түсіндіру жұмыстары жалғасады,” – деп мәлімдеді.
Кейбір ерекшеліктер ескерілген
Жиында аталған заң нормасы бірқатар ерекше жағдайларды ескеретіндігі де айтылды. Атап айтқанда, бетті жабатын киімді қолдануға мынандай жағдайларда рұқсат етіледі:
Қызметтік қажеттілік (мысалы, арнайы формалар);
Медициналық мақсаттар (бетперде, маска кию);
Климаттық жағдайлар (суық ауа райы кезінде бет жабатын киім кию);
Спорттық немесе мәдени-бұқаралық іс-шаралар кезінде қолданылатын киім үлгілері.
Бұл ерекшеліктер заң шеңберінде нақты көрсетілген және азаматтардың жеке құқығы мен еркіндігіне қайшы келмейді.
Заң – қоғамдық тұрақтылықтың кепілі
Жиын соңында қатысушылар жаңа заң нормасының маңыздылығына тоқталып, бұл бастаманың қоғамдық тұрақтылықты сақтауға, азаматтардың қауіпсіздігін арттыруға бағытталғанын атап өтті.
Мамандар бұл талап ешбір діни бағытқа қарсы қабылданбағанын және діни сенім бостандығына нұқсан келтірмейтінін тағы бір мәрте нақтылады. Сонымен қатар, қоғамдық тәртіп пен тыныштықты сақтау – барша азаматтардың ортақ міндеті екені айтылды.
Қоғамдағы әрбір жаңа заң – әлеуметтік тұрақтылық пен қауіпсіздікті қамтамасыз етудің бір құралы. Ал оның дұрыс түсіндірілуі мен орындалуы – мемлекет пен қоғам арасындағы өзара сенімнің негізі. Шымкентте өткен жиын осы бағыттағы маңызды қадамдардың бірі болды.
