Шымкент қаласында полицейлер интернет-алаяқтықпен күресудің жаңа әдісін іске асыруда. Жүргізілген талдау көрсеткендей, интернет-алаяқтардың алдында ең осал санаттағы азаматтар – қарт адамдар екені анықталған. Осыған байланысты Шымкент қаласы Полиция департаментінің қызметкерлері зейнеткерлер арасында ақпараттандыруды арттыруға бағытталған жаңа профилактикалық бастаманы қолға алды. Акимат ұсынған қарт тұрғындардың ресми тізімі негізінде полицейлер мекенжай бойынша үйлерге барып, түсіндіру жұмыстарын жүргізуде.
Кездесу барысында тәртіп сақшылары телефон және интернет алаяқтығының кең таралған тәсілдері туралы айтып, нақты мысалдар келтіріп, алаяқтардың құрбанына айналмаудың жолдарын түсіндіреді.
Әсіресе қарапайым, бірақ маңызды ережелерге назар аударылады: бейтаныс нөмірлерден келген қоңырауларға сенбеу, жеке және банк деректерін бөгде адамдарға жария етпеу, мессенджерлер мен әлеуметтік желілерде сақ болу. Сонымен қатар, әр зейнеткерге полицейлер күмәнді жағдай туындаған жағдайда бірден хабарласа алатындай өз байланыс нөмірлерін қалдырады.
Бұл профилактикалық жұмыс алғашқы нәтижелерін беруде. Мысалы, қаладағы бір зейнеткер әйел күмәнді қоңырау алған сәтте, бұған дейін түсіндіру жұмыстарын жүргізген полицейге дереу хабарласқан. Соның арқасында ол жинаған қаражатын сақтап, алаяқтардың тұзағына түспей қалған.
Полиция департаментінің мәліметінше, жыл басынан бері Шымкент қаласында интернет-алаяқтықтың 300-ге жуық фактісі тіркелген. Жалпы келтірілген шығын шамамен 900 миллион теңгені құрады. 2025 жылдың басынан бастап Қазақстанда әлеуметтік желілер, соның ішінде танымал WhatsApp мессенджері арқылы жасалатын алаяқтық жағдайлары жиілеген.
Азаматтарды телефон арқылы алдау схемасы
2025 жылдың басынан бастап қазақстандықтар TikTok әлеуметтік желісінде «қателесіп жіберілген ақша аударымдары» туралы шағымдарын жиі жариялай бастады. Бұл алаяқтық келесідей схема бойынша жүзеге асады: алаяқтар онлайн-банкинг арқылы азаматтардың шоттарына белгілі бір сома аударады. Кейіннен жәбірленушіге қоңырау шалып, бұл ақшаның қателесіп басқа адамға жіберілгенін айтады.
Алаяқтар әртүрлі сылтау қолданады — мысалы, бұл баланың еміне арналған соңғы ақша болғанын, ол қаражат клиника немесе дәріхана шотына түсуі керек болғанын айтып, сол ақшаны басқа нөмірге қайтаруды өтінеді. Бұл жаңа нөмір сіздің нөміріңізге ұқсас болуы мүмкін – тек бір-екі санға ғана өзгеше. Егер сіз ақша қайтарсаңыз, алаяқтық схеманың қатысушысы болып қалуыңыз мүмкін, өйткені сіздің шотыңыз транзиттік шот ретінде пайдаланылуы ықтимал.
Сондықтан әрқашан шотыңыздың көшірмесін қарап шығып, ақша кімнен және қашан түскенін анықтаңыз. Егер ақша қателікпен түскеніне 100% көзіңіз жетсе, банкке жазбаша түрде өтініш беріп, соманы қайтару туралы арыз жазыңыз. Банк бұл жағдайда ҚР заңнамасына сәйкес қаражатты қайтару рәсімін орындайды.
