Негізгі фактілер
Clostridium botulinum-оттегі аз жағдайда қауіпті токсиндерді (ботулинум токсиндері) шығаратын бактерия.
Ботулинум токсиндері тіпті өлімге алып келуі мүмкін.
Ботулинум токсиндері жүйке қызметін тежейді және тыныс алу мен бұлшықет сал ауруына әкелуі мүмкін.
Ботулинум токсиндері ағзаға бактериялар немесе споралар тірі қалатын және токсиндер шығаратын дұрыс өңделмеген тағамдарды тұтыну арқылы енеді. Адамның ботулизмінің негізгі себебі-тамақтан улану, бірақ ол нәрестелердегі ішек инфекциясынан, жара инфекцияларынан және ингаляциядан туындауы мүмкін.
Алдын алу
Азық-түлік ботулизмінің алдын-алу тамақ дайындау тәжірибесіне, атап айтқанда термиялық өңдеу/зарарсыздандыру кезінде және гигиенаға негізделген.
Азық-түлік ботулизмін бактерияны және оның спораларын зарарсыздандырылған қыздырылған (мысалы, автоклавта) немесе консервіленген тағамдарда инактивациялау немесе бактериялардың көбеюін тежеу және басқа тағамдарда токсиндер шығару арқылы болдырмауға болады. Бактериялардың вегетативті формалары қайнаған кезде жойылуы мүмкін, бірақ споралар бірнеше сағат қайнаған кезде де өміршең болып қала алады. Дегенмен, спораларды өте жоғары температурада термиялық өңдеу арқылы жоюға болады, мысалы, өнеркәсіптік консервілеу
Өнеркәсіптік термиялық пастерлеу (вакууммен қапталған пастерленген өнімдер мен ыстық ысталған өнімдерді қоса) барлық спораларды жою үшін жеткіліксіз болуы мүмкін, сондықтан бұл өнімдердің қауіпсіздігі бактериялардың көбеюі мен токсин өндірісінің алдын алуға негізделуі керек. Төмен температура тұздың және/немесе қышқыл ортаның құрамымен бірге бактериялардың көбеюіне және токсин өндірісіне кедергі келтіреді.
ДДҰ-ның «қауіпсіз тамақтанудың бес маңызды қағидасы» брошюрасы тамақ өнімдерін өңдеумен және дайындаумен айналысатын адамдарды даярлау және олардың тұтынушыларына білім беру үшін білім беру бағдарламаларының негізі болып табылады. Олар әсіресе тамақтан уланудың алдын алу үшін маңызды.
Бұл келесі бес қағида:
тазалықты сақтаңыз;
Шикізатты дайын күйден бөліңіз;
жылуды Мұқият өңдеңіз;
азық-түлікті қауіпсіз температурада сақтаңыз;
таза су мен таза тағамдық шикізатты пайдаланыңыз.
А.Искаков
ТО СЭБД басшысының орынбасары
