Шымкентте қалалық инфрақұрылымды жаңғырту және тұрғындар үшін қолайлы әрі қауіпсіз орта қалыптастыру бағытындағы жұмыстар қарқынды түрде жалғасып келеді. Соңғы жылдары шаһардың көшелерін жарықтандыру жүйесін жаңарту бойынша ауқымды жұмыстар жүргізіліп, нәтижесінде негізгі көшелердің жарықпен қамтылу деңгейі 100 пайызға жетті. Бұл көрсеткіш қаланың инфрақұрылымдық дамуында маңызды нәтижелердің бірі болып отыр.
Көшелерді сапалы жарықтандыру – қаланың сыртқы келбетін жақсартумен ғана шектелмейтін маңызды инфрақұрылымдық мәселе. Кешкі және түнгі уақытта көшелердің жарық болуы тұрғындардың қауіпсіз қозғалуына, көлік жүргізушілерінің жолдағы жағдайды жақсы көруіне және жаяу жүргіншілер үшін қолайлы жағдай қалыптасуына тікелей әсер етеді. Сондықтан көшелерді жарықтандыру жүйесін дамыту заманауи қаланың ажырамас бөлігі саналады.
Шымкент соңғы жылдары аумағы кеңейіп, тұрғындар саны артып келе жатқан ірі мегаполис ретінде инфрақұрылымды жаңартуға ерекше көңіл бөліп отыр. Қаланың жаңа аумақтарының игерілуі, тұрғын үй алаптарының көбеюі және көлік қозғалысының артуы инженерлік инфрақұрылымға қойылатын талаптарды да күшейтеді. Осындай жағдайда көшелерді жарықтандыру жүйесін жетілдіру қала өмірінің маңызды бағыттарының біріне айналады.
Бұған дейін Шымкенттегі көшелердің жарықтандырылу деңгейі қазіргі көрсеткішпен салыстырғанда әлдеқайда төмен болған. 2023 жылға дейін қаладағы 6 882 көшенің тек 2 196-сында ғана жарықтандыру жүйесі болған. Бұл жалпы көшелердің шамамен 30 пайызына тең еді. Яғни шаһардың көптеген бөлігінде тұрғындар кешкі уақытта жарықтандырылмаған немесе жарығы жеткіліксіз көшелермен жүруге мәжбүр болған.
Соңғы жылдары бұл бағытта жүйелі жұмыстар қолға алынып, жарықтандырылмаған көшелерді қамту көлемі айтарлықтай артты. Нәтижесінде 4 686 көшеге жаңа жарықтандыру жүйесі орнатылды. Осы жұмыстардың арқасында қаладағы негізгі көшелер толықтай жарықпен қамтамасыз етіліп, олардың қамтылу деңгейі 100 пайызға жетті.
Бұл көрсеткіштің артында үлкен көлемдегі инженерлік жұмыстар тұр. Көшелерге жарық бағандарын орнату, электр желілерін тарту, жарықтандыру құрылғыларын орналастыру және қолданыстағы жүйелерді жаңарту сияқты жұмыстар кезең-кезеңімен жүзеге асырылды. Мұндай жобалар қаланың әртүрлі аумақтарын қамтып, тұрғындардың күнделікті өміріне тікелей әсер ететін инфрақұрылымды жақсартуға бағытталды.
Көшелердің жарық болуы ең алдымен қауіпсіздік мәселесімен тығыз байланысты. Қараңғы уақытта жаяу жүргіншілердің жолды кесіп өтуі, аялдамаға баруы немесе тұрғын үй аумағына жетуі жарықтандыру сапасына тәуелді болуы мүмкін. Әсіресе кешкі уақытта адамдар көп жүретін көшелер мен қоғамдық орындардың жарықтандырылуы тұрғындар үшін маңызды.
Жол қозғалысының қауіпсіздігі де көшелерді жарықтандырумен тікелей байланысты. Түнгі уақытта жүргізушінің жолды, жол белгілерін, жаяу жүргіншілерді және басқа көлік құралдарын анық көруі жолдағы қауіпсіздікке әсер етеді. Жарықтандырылған көшелер қозғалысқа қатысушылар үшін жол жағдайын жақсырақ бағалауға мүмкіндік береді.
Жаяу жүргіншілер үшін де жарықтандырудың маңызы зор. Көшеде келе жатқан адам айналасындағы жағдайды анық көріп, жолдағы кедергілерді уақытында байқап, көлік қозғалысын бақылауға мүмкіндік алады. Бұл әсіресе балалар, егде жастағы адамдар және кешкі уақытта жұмысынан немесе оқуынан қайтатын тұрғындар үшін маңызды.
Жарықтандыру жүйесінің дамуы қаланың эстетикалық келбетіне де әсер етеді. Күндіз сәулетімен ерекшеленетін қала түнде де жарықтандыру жүйесінің сапасы арқылы өзіндік көрініс қалыптастырады. Жарық көшелер, абаттандырылған аумақтар және қоғамдық кеңістіктер қаланың заманауи әрі жайлы бейнесін толықтырады.
Шымкенттің негізгі көшелерінің толық жарықтандырылуы қала тұрғындарының күнделікті өміріне бірқатар қолайлы жағдай қалыптастырады. Кешкі уақытта қала ішінде қозғалу жеңілдеп, қоғамдық кеңістіктерді пайдалану мүмкіндігі артады. Тұрғындар саябақтарға, аялдамаларға, дүкендерге және басқа да нысандарға барар кезде жарықтандырылған көшелермен жүре алады.
Қала инфрақұрылымын жаңғырту Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың қалалардың инженерлік және көлік инфрақұрылымын дамыту жөніндегі тапсырмаларын орындау аясында жүзеге асырылып келеді. Бұл ретте көшелерді жарықтандыру жұмыстары да қалалық инфрақұрылымның маңызды құрамдас бөлігі ретінде қарастырылады.
Инфрақұрылым дегеніміз тек жолдар мен көпірлерден тұрмайды. Электр желілері, жарықтандыру жүйелері, сумен жабдықтау, кәріз, қоғамдық көлік және басқа да инженерлік нысандар қала тұрғындарының жайлы өмір сүруіне жағдай жасайды. Сондықтан олардың барлығын жүйелі түрде жаңартып отыру қаланың тұрақты дамуы үшін маңызды.
Шымкентте жүргізіліп жатқан жарықтандыру жұмыстары қаланың әртүрлі бөліктерін біртіндеп қамтуға мүмкіндік берді. Бұрын жарықтандыру мәселесі өзекті болған көптеген көшелерге жаңа жүйелер орнатылып, тұрғындардың өтініштері мен қаланың даму қажеттіліктеріне сәйкес инфрақұрылымдық жұмыстар жүргізілді.
Жарықтандыру жүйесін жаңарту барысында заманауи технологияларды пайдалану да маңызды. Энергияны тиімді тұтынатын жарық көздерін қолдану электр энергиясын үнемдеуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар жаңа құрылғылардың ұзақ уақыт қызмет етуі техникалық қызмет көрсету шығындарын азайтуға ықпал етуі мүмкін.
Қазіргі заманғы қалаларда энергия тиімділігі мәселесіне де ерекше мән беріледі. Қаланың аумағы ұлғайған сайын жарықтандыруға жұмсалатын энергия көлемі де артады. Сондықтан инфрақұрылымды жаңарту кезінде жарықтың сапасымен қатар энергияны тиімді пайдалану мүмкіндіктерін қарастыру маңызды.
Көшелердің жарықтандырылуы қаладағы қоғамдық қауіпсіздік жүйесімен де өзара байланысты. Жарықтандырылған аумақтарда бейнебақылау камераларының мүмкіндігі де артуы мүмкін, себебі түнгі уақытта камераға түсетін нысандарды анықтау жеңілдейді. Осылайша жарықтандыру қаланың қауіпсіздік инфрақұрылымының басқа элементтерімен бірге жұмыс істейді.
