Шымкент қаласында интернет-алаяқтыққа қарсы күресте полиция тың форматтағы алдын алу шараларын қолға алып, қоғамда үлкен серпіліс туғызуда. Құқық қорғау органдары «Заң және тәртіп» қағидасы аясында зейнеткерлермен тікелей жұмыс істей бастады. Бұл – тек ақпараттық насихат емес, нақты қауіптерді ескере отырып, практикалық түсіндіру жұмыстарына негізделген ерекше қадам.
Жаңа формат: әр зейнеткерге жеке түсіндіру
Шымкент қалалық Полиция департаменті интернет алаяқтардың арбауына ең көп түсетін – егде жастағы тұрғындарды басты нысанаға алған. Жергілікті әкімдікпен бірлесе отырып, зейнеткерлердің ресми тізімін жасаған тәртіп сақшылары әр үйге барып, бетпе-бет түсіндіру жұмыстарын жүргізіп келеді.
Бұл – бұрын-соңды қолға алынбаған жаңа форматтағы жоба. Әр зейнеткерге жеке барып, интернет алаяқтықтың нақты түрлерін, олардың жиі қолданатын айла-тәсілдерін нақты мысалдар арқылы түсіндіру — шараның басты ерекшелігі. Сонымен қатар, полицейлер қарттарға:
бейтаныс нөмірлерден түскен қоңырауларға сенбеуді;
жеке деректерді ешкімге жария етпеуді;
күмәнді сілтемелер мен интернет хабарламаларға жауап бермеуді қатаң түрде ескертіп келеді.
Әрбір кездесуден кейін полиция қызметкерлері азаматтарға жедел байланыс үшін өзінің жеке нөмірін қалдырып, кез келген күдікті жағдай туындағанда дереу хабарласуға болатынын атап өтеді.
Алаяқтармен күрестегі алғашқы нәтижелер
Бұл бастама көп ұзамай-ақ оң нәтижесін бере бастады. Полиция департаментінің мәліметіне сүйенсек, жақында зейнеткердің бірі күмәнді қоңырау алғаннан кейін, полиция қызметкеріне бірден хабарласқан. Соның арқасында өзінің банк картасындағы ақшасын алаяқтардың құрбаны етуден аман алып қалды. Бұл – жүздеген мысалдың біреуі ғана. Мұндай жеке қауіпсіздікке бағытталған түсіндіру жұмыстарының тиімділігі дәлелденіп отыр.
Полицияның айтуынша, бұл шараға түрткі болған негізгі себеп – интернет арқылы жасалатын қылмыстардың қарқынды өсуі. Әсіресе, егде жастағы азаматтар интернетті толық меңгермегендіктен, алаяқтардың оңай олжасына айналуда. Олардың аңғалдығын пайдаланған алаяқтар түрлі жалған схемалармен халықты алдап, банктік деректерін сұрап, кейде өзін полиция не банк қызметкері ретінде таныстырып, ақшаларын қолды етіп жүр.
Статистика не дейді?
Шымкент қаласы Полиция департаментінің ресми өкілі Бағлан Исатаеваның айтуынша, тек 2025 жылдың басынан бері қалада 300-ге жуық интернет алаяқтық фактісі тіркелген, ал келтірілген жалпы материалдық шығын 900 миллион теңгеге жуықтаған. Бұл – мәселенің қаншалықты өзекті әрі кең ауқымды екенін айқын көрсетеді.
«Интернет арқылы алданғандардың дені – көп жылдар бойы жинаған қаражатын баспана, көлік немесе басқа қажеттіліктерге сақтап жүрген зейнеткерлер. Алаяқтардың құрбаны болу олардың тек қаржылық емес, моральдық тұрғыдан да үлкен соққы алуына себеп болады», – дейді Бағлан Исатаева.
Профилактика – басты қару
Мамандардың пікірінше, мұндай қылмыстардың алдын алудың ең тиімді жолы – ақпараттық-профилактикалық жұмыс. Яғни, халыққа алаяқтардың айлаларын түсіндіру, қауіптің нақты мысалдарын көрсету арқылы құқықтық сананы арттыру аса маңызды.
Бұл бастама алдағы уақытта да жалғасын тауып, басқа санаттағы азаматтарға да бағытталуы мүмкін. Атап айтқанда, студенттер, жас отбасылар, тіпті кәсіпкерлерге де интернет арқылы болатын қылмыстардың жаңа түрлері мен олардан қорғану жолдары түсіндірілетін болады.
Шымкент қалалық полициясының қолға алған бұл тың бастамасы – қоғам мен құқық қорғау органдары арасындағы өзара сенімді нығайтатын нақты қадам. Әсіресе, интернет алаяқтықтың етек алып тұрған кезеңінде егде жастағы азаматтарға мұндай тікелей түсіндіру шаралары үлкен маңызға ие.
Бұл — бір реттік акция емес, жүйелі түрде жалғасын табатын, нақты нәтижеге бағытталған бастама. Болашақта осындай әдістердің арқасында интернет алаяқтарына қарсы күрес жаңа деңгейге көтеріледі деген сенім бар.
