Шымкент қаласында әлеуметтік қауіпсіздік пен қоғамдық тәртіпті сақтау мақсатында полиция департаменті мен Қылмыстық атқару жүйесі департаментінің бірлескен жоспары бойынша сотталғандарға нашақорлықтың алдын алу бағытында жүйелі түсіндіру жұмыстары жүргізілді. Бұл шаралар қамауда жатқан адамдардың құқықтық әрі әлеуметтік сауаттылығын арттыруға, сондай-ақ адам өміріне және қоғамға зиян келтіретін зиянды әдеттерден алшақ болуға шақыруға бағытталған.
Профилактикалық іс-шаралар № 53 және № 78 мекемелерінде өткізілді. Жазасын өтеушілермен кездесу барысында келесі мәселелер қарастырылды:
-
нашақорлық пен есірткі заттарының зиянды әсері, денсаулыққа, психикаға, отбасы мен қоғамдық қатынастарға келтірер зардаптары;
-
құқықтық жауапкершілік — заң бойынша нашақорлықпен күрес және оны пайдаланумен немесе тарату жолымен байланысты қылмыстық немесе әкімшілік тұрғыдағы нәтижелері;
-
қайталама қылмыстардан сақтау, яғни есірткіге тәуелділік себебінен кейінгі әрекеттердің алдын алу;
-
жазасын өтеушілердің қоғамға қайта бейімделу және әлеуметтік-еңбек қатынастарға қайта қосылу мүмкіндіктері.
Кездесулер интерактивті форматта өтті: жазасын өтеп жатқан азаматтар өз тәжірибесімен бөлісіп, сұрақтар қойды; мамандар түсінікті тілмен жауап берді.
Ескерту керек, осы іс-шаралар нормативтік-құқықтық актілер негізінде жүргізілді. Жақын арада рақымшылық туралы нормативтік-құқықтық акт қабылданғанына байланысты, бір бөлігі жазасын өтеушілердің мерзімі қысқартылған немесе шартты түрде босатылған. Бұл — сотталғандардың құқықтық мәртебесінің өзгеруіне әсер ететін фактор.
Қылмыстық атқару жүйесінің мекемелері жазасын өтеушілерге арналған осындай алдын алу шаралары арқылы:
-
сотталғандардың рецидивтік қылмыс жасауының ықтималдығын төмендетуге;
-
әлеуметтік-миграциялық оқшауланудан арылуға;
-
өмірлік дағдыларды, құқықтық мәдениетті қалыптастыруға ықпал етуге ұмтылады.
Мамандардың айтуынша, мұндай түсіндіру жұмыстары жазасын өтеушілердің құқықтық санасын арттыруға оң әсер етеді. Атап айтқанда:
-
адам есірткіге тәуелділікке әкеліп соғатын жағдайларды танып, оларды болдырмау жолдарын білсе;
-
сырттағы қоғаммен байланыс, отбасы мен туыстардың қолдауына мүмкіндік болса;
-
еңбекке қосылу, әлеуметтік қызметтерге қол жеткізу мүмкіндігі болса — қоғамға қайта оралу процесі жеңілдейді.
Сонымен қатар, жазасын өтеген соң өмірге қайта қосылғанда, олар құқық бұзушылыққа, есірткіге қайта тартылмау үшін қажетті білім, қолдау және мотивация алып шығады.
Ұйымдастырушылар жұмыстарды жалғастыруды және кеңейтуді жоспарлап отыр:
-
басқа мекемелерде және көлемді аудиторияға — жазасын өтеушілердің көпшілігіне — осындай кездесулер өткізу;
-
психологтар, әлеуметтік қызметкерлер және тәуелділік жөніндегі мамандардың қатысуымен орталық қарсы қояр тетік ретінде тренингтер ұйымдастыру;
-
жазасын өтегендердің босатылғаннан кейінгі уақытта әлеуметтік жағдайлары мен қайта бейімделуін бақылау жүйесін күшейту.
Бұл іс-шаралар — сотталғандардың санасына енгізілетін оң өзгеріс. Нашақорлықтың алдын алу — тек жазалау емес, түсіндіру, қолдау және қайта әлеуметтік қайта қосылу жолдарын табу. Мұндай жұмыстар қоғамда қоғамдық қауіпсіздіктің нығаюына, жазасын өтегендердің өмір сапасының жақсаруына ықпал етеді.
Шымкенттегі бұл бастама — жалпы еліміздегі пробация, қылмыстық атқару және құқық қорғау салаларының профилактика бағытын күшейтудің нақты бір дәлелі. Осы бағыттағы жұмыстар жүйелі түрде жалғасын табатын болса, нәтиже көріне бастайды деп сенеміз.
