Шымкент қаласында еңбек саласында заңдылықты қамтамасыз ету және қызметкерлердің құқықтарын қорғау бағытындағы жұмыс қарқынды жүріп жатыр. Бұл тұрғыда Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі Мемлекеттік еңбек инспекциясы комитетінің Шымкент қаласы бойынша аумақтық бөлімшесі кәсіби мамандармен бірлесіп, жұмыс берушілер мен жұмыскерлер арасында заңнама талаптарын түсіндіру, еңбек қауіпсіздігін күшейту және еңбекті қорғау нормаларына сүйену іс-шараларын ұйымдастыруда.
Негізгі бағыттар — заңдылық, қауіпсіздік және қорғау
Комитет мамандарының сөзінше, басты назар:
-
Еңбек қатынастарын заңды негізде реттеу — еңбек шарты, еңбек уақыты, демалыс құқықтары, еңбек ақы төлеу мерзімі;
-
Еңбек қауіпсіздігі мен еңбекті қорғау талаптарын сақтау — жұмыс орнында қауіпті жағдайларды болдырмау, техникалық және санитарлық нормаларды қамтамасыз ету;
-
Өндірістік жарақаттар мен жазатайым оқиғалардың алдын алу — қауіпсіздік ережелерін сақтау арқылы, апаттық жағдайларды болдырмау;
Осы мақсатта білім саласының, әлеуметтік қызметкерлердің, мекеме басшыларының қатысуымен арнайы кездесулер өткізіліп, еңбек шарттарын электронды түрде рәсімдеу, еңбекақының уақытылы төленуі, жұмыс уақыты мен демалыс режімі мәселелері жөнінде әдістемелік кеңестер берілді.
Қызметкерлердің еңбек құқықтары бұзылған жағдайда арыз-шағымдарды қабылдау мен талдау жүйесі жолға қойылған. Бұл жүйеге:
-
Сенім телефондары — еңбек инспекциясына тікелей байланыс үшін;
-
Қабылдау күндері — азаматтармен кездесулер өткізу;
-
Онлайн өтініштер — интернет арқылы шағым қалдыру мүмкіндігі;
жатады. Әр өтініш, арыз заң талаптарына сай дер кезінде қаралып, тиісті шешім қабылданады.
Бүгінде басты жаңалықтардың бірі — Әлеуметтік салаларда мемлекеттік қолдау шараларын көрсету бағытында Бірыңғай цифрлық платформа енгізілуі. Мәселен:
-
Пилоттық режимде еңбек министрлігі әлеуметтік қорғау, білім беру, мәдениет және спорт салаларында мемлекеттік қызметтерді БЦП арқылы көрсету моделі іске қосылып жатыр.
-
Платформа мемлекеттік қолдауды тағайындау, мониторинг жүргізу, құжаттарды басқару сияқты процестерді автоматтандыруға, ашықтық пен тиімділікті арттыруға бағытталған.
-
Аталған жоба пилоттық түрде 36 мемлекеттік мекемеде, оның ішінде әлеуметтік қорғау орталықтары, мәдениет мекемелері, мектептер, балалар үйлері және т.б. жүзеге асырылып жатыр.
-
Платформа азаматтарға қызмет көрсету барысында сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін азайту, шешімдер қабылдаудағы ашықтықты қамтамасыз ету, құжат айналымын жеңілдету мақсатында қолданылады.
Осылайша, Әлеуметтік саладағы барлық процестер — өтініш қабылдау, қолдау шараларын тағайындау, мониторинг жүргізу — цифрлық жүйеге ауыстырылып, қызмет көрсетудің сапасы мен қолжетімділігі артады.
Құқықтық негіздер мен инспекцияның рөлі
Қазақстан Республикасының Еңбек кодексінде 192‑бап мемлекеттік еңбек инспекциясының қызметінің қағидаттары мен негізгі міндеттері бекітілген. Ол:
-
Еңбек заңнамасының сақталуын мемлекеттік бақылауды ұйымдастыру;
-
Қауіпсіз еңбек жағдайларын қамтамасыз ету, жұмыскерлердің құқықтары мен бостандықтарын қорғау;
-
Жұмыскерлер мен жұмыс берушілердің өтініштері мен шағымдарын қарау;
Сонымен қатар, жергілікті еңбек инспекциясы ұйымдары еңбек заңнамасын, еңбек қауіпсіздігі талаптарын сақтау бойынша мемлекеттік бақылауды жүзеге асырады.
Мемлекеттік еңбек инспекциясы қызметі “заңдылық, объективтілік, тәуелсіздік және жариялылық” қағидаларына негізделеді.
Еңбек инспекциясының тиімді жұмысына әсер ететін факторлар қатарында:
-
Технологиялық жаңашылдықтар — цифрландыру, автоматизация талаптары инспекцияның жұмыс жүйесін жаңартуды талап етеді.
-
Жұмыс нарығындағы бейформалды еңбек, жалдамалы қызмет түрлері — еңбек қатынастарын заңмен реттеу қиындап отыр.
-
Инспекторлардың ресурстары мен міндеттері — көптеген субъектілерді қадағалау, түрлі өтініштерді қарау, мониторинг жүргізу — бұл жұмыстарға тиісті материалдық және адами мүмкіндіктер қажет.
-
елі жаңарту, кадрлық әлеуетті арттыру, аналитикалық құралдарды енгізу қажеттігі байқалады.
Шымкент қаласындағы еңбек саласындағы заңдылықты қамтамасыз етуге бағытталған шаралар — уақыт талабынан туындаған қажеттілік. Заң талаптарын түсіндіру, сенім телефондары мен онлайн өтініш жүйелерін енгізу, цифрлық платформа арқылы қызметтерді автоматтандыру — бәрі де азаматтар мен жұмысшылар үшін қолжетімділік, ашықтық пен әділдік деңгейін көтеруге бағытталған қадамдар.
Еңбек қатынастарында заңдылық пен қауіпсіздікті қамтамасыз ету — бұл тек органдардың міндеті ғана емес, әрбір жұмысшы мен жұмыс берушінің ортақ жауапкершілігі. Ел экономикасының тұрақтылығын, азаматтардың әлеуметтік қорғалуын қамтамасыз ететін басты базалық құрал – әділ еңбек жүйесі.
