Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев ұсынған бір палаталы Парламентке көшу бастамасы – Қазақстанның саяси жүйесіндегі жаңа кезеңнің көрінісі. Бұл ұсыныс қоғамда үлкен қызығушылық тудырып, түрлі пікірталастардың өзегіне айналды. Дегенмен, осы ұсыныстың астарында уақыттың, даму логикасының және ел мүддесінің нақты сұранысы жатыр. Президент өз сөзінде бұл өзгерісті асығыстықпен емес, терең пайыммен, қоғамдық пікірге сүйене отырып ұсынғанын айтты. Мұндай саяси мәдениет – мемлекет басқарудағы жаңа стильдің қалыптасып келе жатқанын көрсетеді. Саяси реформалар – сапалы мазмұнға бағытталған Президенттің саяси реформаларды жүзеге асырудағы басты ұстанымы – тек құрылымдық өзгерістер жасау емес, сонымен қатар билік жүйесінің тиімділігі мен ашықтығын арттыру.
Бұл ретте бір палаталы Парламентке көшу – басқару жүйесін ықшамдап, заң шығару процесін жеделдетуге бағытталған нақты қадам. Қазіргі екі палаталы жүйе кей жағдайларда шешім қабылдау механизмін баяулатуы, формалдылыққа ұрындыруы, тіпті артық шығындарға алып келуі мүмкін. Ендеше, құрылымды жеңілдету арқылы заң шығарушы биліктің тиімділігін арттыру – бүгінгі заман талабы. Бір палаталы Парламент – халыққа жақындау жолы Бір палаталы Парламент моделі – заң қабылдау процесін жеңілдетуге, жеделдетуге және барынша халыққа жақындатуға жол ашады. Себебі мұндай құрылымда шешімдер аз кедергіден өтіп, тікелей қоғам сұранысына сай қабылданады.
Мемлекет басшысы мұндай маңызды реформаға халықтың қатысуын міндетті деп танып, соңғы сөзді референдум арқылы шешу қажеттігін атап өтті. Бұл – демократиялық ұстаным мен халықтың шынайы еркін құрметтеу деген сөз. Ұсыныс түрінде айтылған реформа – жаңа саяси стильдің белгісі Президент Тоқаев бұл бастаманы талап ретінде емес, ұсыныс ретінде көтерді. Бұл – оның саяси мәдениетінің жоғары деңгейде екенін, халықпен ашық диалог орната алатынын көрсетеді. Мұндай тәсіл – қоғамда сенім қалыптастырып, үлкен өзгерістерге дайындықты қамтамасыз ететін дұрыс бағыт. «Президентіміз бұл мәселені асығыссыз, қысымсыз, қоғамның пікірін құрметтей отырып қарастыру қажет екенін айтты. Бұл – нағыз саяси стильдің айқын көрінісі», – деп атап өтті Шымкент қалалық Қоғамдық кеңесінің төрағасы Бұхарбай Парманов. Қорытынды: ықшам жүйе – жауапты билік Бір палаталы Парламент – ықшам, мобильді әрі есеп беретін саяси жүйе қалыптастыруға мүмкіндік береді. Мұндай Парламент формалдылық үшін емес, халық мүддесі үшін жұмыс істейтін шынайы өкілетті органға айналмақ. Егер бұл идея халықтың қолдауына ие болып, референдум нәтижесінде қабылданса, Қазақстанның саяси жүйесі жаңа серпін мен тиімділікке бет бұрады. Ең бастысы – әр өзгеріс елдің мүддесіне, халықтың сенімі мен тұрақты болашағына қызмет етуі тиіс.
Бұхарбай ПАРМАНОВ Шымкент қаласы әкімдігі жанындағы Қоғамдық кеңес төрағасы
