Қазіргі заман – цифрлық дәуір. Бұл шындықты әлем елдері баяғыда мойындап, озық технологияны өз дамуының өзегіне айналдырды. Қазақстан да бұл үрдістен шет қалмауға тиіс. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың биылғы Жолдауында еліміздің цифрлық болашағы мен жасанды интеллектті дамытуға бағытталған нақты қадамдары айқын көрсетілді.
Президент: «Қазақстан міндетті түрде цифрлық ел болуы керек» деп атап көрсетті. Бұл жай ұран емес, ұлттық дамудың жаңа стратегиялық бағыты. Ел алдында енді цифрландыру арқылы жан-жақты жаңғыру міндеті тұр.
Президент атап өткендей, қазіргі кезеңде қандай да бір күрделі мәселені шешу үшін заманауи технологияларды тиімді қолдана білу маңызды. Цифрлық шешімдер – мемлекеттік басқарудың, экономиканың, білім мен денсаулық сақтау салаларының тиімділігін арттыратын шешуші құрал.
Бүгінгі әлемде ақпараттық технологиялар мен жасанды интеллект тек өндірістік қуатты емес, сондай-ақ ұлттың интеллектуалдық әлеуетін де анықтайды. Сондықтан Қазақстан да осы жаһандық көштен қалмауға тиіс.
Мемлекет басшысы еліміздің алдағы үш жыл ішінде толық цифрлық елге айналуы қажет екенін нақты айтты. Бұл – аса үлкен әрі батыл мақсат. Бірақ оны жүзеге асырудың алғышарттары жасалып жатыр.
Қазірдің өзінде мемлекеттік қызметтердің 90%-дан астамы онлайн форматқа көшірілді. Алайда цифрландыру тек құжат айналымын электронды түрде жүргізу емес. Ол – бүкіл мемлекеттік жүйені жаңаша басқару тәсіліне көшіру деген сөз.
Президент Жолдауда Цифрлық кодекс қабылдауды ұсынды. Бұл құжат еліміздің цифрлық трансформациясын құқықтық тұрғыдан реттеуге мүмкіндік береді. Кодексте мынадай негізгі бағыттар қамтылуға тиіс:
-
Жасанды интеллектті қолдану этикасы мен жауапкершілігі;
-
Платформалық экономиканың ережелері;
-
Big Data (үлкен деректерді) жинау мен сақтау тәртібі;
-
Цифрлық қауіпсіздік және азаматтардың жеке деректерін қорғау.
Бұл заң тек IT мамандары үшін ғана емес, барша азаматтардың цифрлық кеңістіктегі құқықтарын қорғауға бағытталады.
Жолдауда жасанды интеллекттің дамуы туралы мәселе де кеңінен қозғалды. Президент: «Жасанды интеллектінің қарқынды дамуы қазірдің өзінде халықтың, әсіресе жастардың мінез-құлқы мен болмыс-бітіміне әсер етіп жатыр» – деп мәлімдеді.
Жасанды интеллект білім, денсаулық, экономика, көлік, қауіпсіздік секілді түрлі салаларда қолданылып, адам өмірінің ажырамас бөлігіне айналуда. Сол себепті бұл салаға кешенді мемлекеттік қолдау қажет.
Президент цифрлық трансформация мен жасанды интеллектке жауапты жеке министрлік құруды ұсынды. Бұл – Қазақстанда бұрын болмаған тың құрылым.
Ұсынысқа сәйкес, жаңа министрлік – Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі деп аталып, оны Премьер-министрдің орынбасары деңгейіндегі тұлға басқаруы тиіс. Бұл шешім цифрлық даму ісінің саяси және институционалдық деңгейде маңыздылығын арттырады.
Қорыта айтқанда, Президент Жолдауындағы цифрлық бағыттар – тек технологиялық өзгерістер ғана емес, ел болмысының түбегейлі жаңғыруына бастайтын жол. Цифрландыру – Қазақстанның жаһандық аренада бәсекеге қабілетті ел болуына жол ашатын шешуші фактор.
Ел табысты болу үшін – цифрлық болуы керек. Президент сөзімен айтқанда, «бұл – еліміздің болашағы, халқымыздың тағдыры». Ендеше, бұл бастамалардың табысты болуы – тек Үкіметке емес, әрбір азаматқа байланысты.
